مهدویت از نگاه مفسران اهل سنّت صفحه 55

ص:65

مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف تأویل شده است.

بعضی از مفسران اهل سنت نیز بدون هیچ اظهار نظری این دیدگاه را از شیعه نقل کرده اند. (1)

اما برخی دیگر مانند فخر رازی، ابن عادل، آلوسی و عزه دروزه به نقل این قول از شیعه بسنده نکرده و در مقابل آن موضع گیری کرده اند.

فخر رازی و ابن عادل با این بیان که تفسیر غیب به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، انحصار بی دلیل یک مطلق در مصداقی خاص است این نظریه را تخطئه کرده اند (2) و آلوسی هم می گوید: شیعه برای این نظریه دلیلی ارائه نکرده است. (3) عزه دروزه نیز این دیدگاه را عجیب و غریب می پندارد. (4)

1- البحر المحیط، ابو حیان، ج 1، ص: 68 -67. «و الغیب هنا القرآن ... أو المهدی المنتظر، قاله بعض الشیعه».غرائب القرآن، نظام الدین، ج 1، ص: 144. «و قال بعض الشیعه: المراد بالغیب المهدی المنتظر الذی وعد اللّه فی القرآن. و ورد فی الخبر وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ [النور: 55] «لو لم یبق من الدنیا إلا یوم واحد لطول اللّه ذلک الیوم حتی یخرج رجل من أمتی یواطی ء اسمه اسمی و کنیته کنیتی یملأ الأرض قسطا و عدلا کما ملئت جورا و ظلما» .
2- مفاتیح الغیب، فخر رازی، ج 2، ص274. «قال بعض الشیعه: المراد بالغیب المهدی المنتظر... و اعلم أن تخصیص المطلق من غیر الدلیل باطل». تفسیر اللباب، ابن عادل، ج1، ص32. «و قال بعض الشیعه: المراد بالغیب المَهْدی المنتظر قال ابن الخطیب: و تخصص المطلق من غیر دلیل باطل».
3- روح المعانی، آلوسی، ج 1، ص117. «و اختلف النّاس فی المراد به هنا علی أقوال شتی حتی زعمت الشیعه أنه القائم و قعدوا عن إقامه الحجه علی ذلک».
4- التفسیر الحدیث، عزه دروزه، ج 1، ص244 -243. «و رأی مفسّرو الشیعه و باحثوهم فی کثیر من آیات القرآن و عباراته إشارات و رموزا إلی علی و فاطمه و الحسن و الحسین مثل ... و جمله ( یؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ [البقره: 3](، حیث ترمز إلی المهدی المنتظر و جمله ... و فیه من الغرائب و المفارقات العجیبه ما لا یتسع له أی حوصله».