پژوهشی تطبیقی در روایات تفسیری فریقین صفحه 239

ص:242

1- (1) . بحارالانوار، ج24، ص345.
2- (2) . المیزان، ج1، ص41.
3- (3) . حج، 40.
4- (4) . شواهد التنزیل، ج1، ص521، ح 552؛ بحارالانوار، ج22، ص227.

«جری» را می توان نوعی از سنخ تعمیم و توسعه در مصداق دانست؛ برای مثال: علامه طباطبایی روایاتی را که در آن، مراد از «اهدنا الصراط المستقیم»، امیرمؤمنان دانسته شده، از قبیل جری دانسته و آن را از باب توسعه در مصداق برشمرده است. (1)

در منابع اهل سنت نیز، شبیه آن وارد شده است. از جمله از ابن عباس در تفسیر صراط مستقیم روایت شده است که گفت: «هو رسول الله». (2)

با آنکه «جری» نمایانگر ذو وجوه بودن قرآن و جریان داشتن آن در گذر زمان است و حکایت از شمول و جاودانگی قرآن می کند، برخی از علمای اهل سنت آن را انکار کرده و از مبتدعات شیعه دانسته اند؛ چنان که مفسرانی همچون آلوسی، محمد رشید رضا در نوشته های خویش بر روایات جری و تطبیق اهل بیت (علیهم السلام) ایراد گرفته اند. آنان بدون آنکه بین «تفسیر» و «تطبیق» تفکیک کنند، بر روایاتی که آیات ستایش آمیز را بر اهل بیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) تطبیق کرده و یا آیات نکوهش آمیز را بر دشمنان اهل بیت (علیهم السلام) تسرّی داده است، خرده گرفته اند. (3) درحالی که این روایات از باب «تطبیق» به موارد مشابه است و شمولیت و جاودانگی قرآن، آن را می طلبد و ارتباطی با مسئله تفسیر و بیان مراتب مفهومی ندارد.