پژوهشی تطبیقی در روایات تفسیری فریقین صفحه 287

ص:290

1- (1) . ر. ک: الإسرائیلیّات واثرها فی کتب التفسیر، ص403 - 383.
2- (2) . صحیح مسلم، ج8، ص32؛ مسند احمد، ج2، ص251.
3- (3) . صحیح بخاری، ج1، ص138؛ مسند احمد، ج4، ص360. متن روایت این است: «کنّا جلوساً عند النبی فنظر إلی القمر لیله البدر، فقال: إنّکم سترون ربّکم کما ترون هذا القمر، لا تضامون فی رؤیته».

3. روایاتی که حاکی از فرود آمدن خداوند به آسمان دنیاست. از جمله ابوهریره از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نقل کرده است: «خداوند در ثلث آخر شب به آسمان پایین می آید و می گوید: کیست مرا بخواند تا خواسته او را برآورم؟ کیست حاجت خود را از من بخواهد تا آنچه می خواهد بدهم؟ کیست طلب آمرزش کند تا او را بیامرزم؟» (1)

4. روایاتی که بیانگر آن است که خداوند پای خود را در جهنم می گذارد یا ساق پایش را نشان می دهد. از جمله انس از پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) روایت می کند: «یلقی فی النار وتقول: هل من مزید؟ حتّی یضع الله قدمه فتقول: قطّ، قطّ؛ اهل جهنم به آتش انداخته می شوند؛ جهنم همچنان تقاضای «هل من مزید» سر می دهد، تا آنکه خداوند پای خود را در جهنم می گذارد، آنگاه جهنم می گوید: بس است، بس است». (2)

همچنین از ابوسعید نقل شده است که می گوید از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) شنیدم: «یکشف ربّنا عن ساقه، فسجد له کلّ مؤمن ومؤمنه ویبقی من کان یسجد فی الدنیا ریاءً وسمعهً؛ در روز قیامت، خداوند ساق خود را نشان می دهد!! و تمام مردان و زنان با ایمان در مقابل خدا به سجده می افتند و افرادی که در دنیا از روی ریا و شهرت سجده می کردند، باقی می مانند...». (3)

درحالی که مراد از آیه (یَوْمَ یُکْشَفُ عَنْ ساقٍ ) ، (4) کنایه از هولناک بودن قیامت