ص:20
جزئیت بسمله از قرآن و حکم آن در نماز
اشاره
از جمله اموری که مذاهب اسلامی در آن اختلاف دارند، مسألۀ بسم الله الرحمن الرحیم است مبنی بر این که: آیا بسم الله الرحمن الرحیم جزء آیات سورۀ حمد ویا همۀ سوره های قرآن است؟ یا این که نه جزء حمد و نه جزء سوره های دیگر قرآن است؟ و طبعاً این اختلاف به قرائت نماز هم سرایت کرده؛ همچنان که در کیفیّت قرائت آن به صورت جهر و (بلند) یا به صورت اخفات (و آهسته) اختلاف است.
و این بحث متکفّل بیان حقیقت در این مسأله و فروع متعلّق به آن با تکیه بر مصادر مذاهب اربعه است. و شاید در خلال بحث، مهمترین نتیجه ای که به ذهن خوانندۀ گرامی برسد، این است که حقایق و مسلّمات تاریخی صدر اسلام، بیانگر این است که این اختلاف، هیچ گونه ربطی به صحابۀ رسول خدا(صلی الله علیه و آله) و فقاهت و اجتهاد فرقه ها و مذاهب ندارد بلکه دست سیاست معاویه خواسته که