ص:34
1- (1) - مستدرک: 1/ 234-233.
2- (2) - التفسیر الکبیر: 1/ 209.
می کند، ظهور دارد در این که آنچه قرائت می کند، قرآن است، پس اگر بعضی از آنچه قرائت می کند، قرآن نباشد و به آن تصریح نکند، چنین کاری اغرا و انداختن دیگران در جهل است و این کار، قبیح و زشت است و قبح و زشتی آن نسبت به اموری که مربوط به وحی می شود، بیشتر است. و اگر چنانچه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به آن تصریح کرده باشد، می بایست به تواتر به ما برسد، در حالی که این مطلب حتّی به خبر واحد هم نقل نشده است.
4- قرآنهای اصحاب و تابعین
بدون شک، تمام قرآنهای اصحاب و تابعین - پیش از جمع آوری عثمان و پس از آن - بسم الله داشته اند و اگر بسم الله جزء قرآن نبود، آن را در قرآنها ثبت نمی کردند؛ زیرا اصحاب نمی گذاشتند چیزی که از قرآن نیست، داخل قرآن شود و حتّی بعضی از قدما نمی گذاشتند که قرآن نقطه و حرکت گذاری شود؛ بنابراین، ثبت بسم الله توسّط همین افراد در قرآنها یشان گواه آن است که بسم الله همانند آیات تکراری دیگر قرآن، جزء قرآن است.
این چنین دقّت و مراقبت از اصحاب و تابعین در رابطه با قرآن، بطلان این احتمال را که ثبت بسم الله به خاطر فاصله انداختن بین سوره هاست، آشکار می سازد.