ص:61
«اگر بناست خوانده نشود، پس چرا در قرآن نوشته شده؟».
وامّا اهل حرم مکّه ومدینه همچنان بسم الله الرحمن الرحیم را قرائت می کردند تا این که عمرو بن سعید بن عاص والی حرمین شد و او اوّل کسی بود که بسم الله الرحمن الرحیم را در مدینه آهسته خواند؛ از طرفی حرمت معاویه را رعایت کرد و بلند نخواند و از طرفی، مهاجرین و انصار را رعایت کرد، آهسته خواند و بعد از آن که رقیبشان ابن زبیر در مکّه از بین رفت وموقعیّت بنی امیّه قوی شد، برخی از روایات به تأیید روش معاویه جعل شد. در نتیجه در تشکیلات ومکتب خلفاء اختلاف افتاد؛ گروهی آن را می خوانند وگروهی به تبعیّت از روش معاویه آن را ترک می نمایند؛ خواه در حرمین باشد و یا مکان دیگر و این اختلاف، همچنان باقی است.
نتیجه و خلاصۀ بحث
دانستیم که بسم الله الرحمن الرحیم آیه ای از قرآن و جزء هر سوره است و قرائت آن در اوّل حمد و اوّل هر سوره در نماز، واجب است و باید در نمازهای جهریّه بلند خوانده شود و سیرۀ رسول خدا(صلی الله علیه و آله) و اصحاب آن حضرت، بر این بوده است و منشأ اختلاف در این زمینه، معاویه ابن ابی سفیان می باشد که در شام،