مظلومیت حضرت زهرا علیهاالسلام : غصب فدک و هجوم به خانه ی وحی در اسناد معتبر اهل سنت و پاسخ به چند شبهه ی فاطمی صفحه 101

خیر الدین زرکلی نیز در شرح حال نظام می نویسد:

« ابو اسحاق النظام (متوفای 231 ه) از پیشوایان معتزله است. جاحظ گفته است: اوائل می گویند: در هر هزار سال یکبار، مردی می آید که بی نظیر است؛ پس اگر این مطلب صحت داشته باشد، ابو اسحاق از آن ها است. در علوم فلسفه تبحر داشت و بر بسیاری از کتاب های رجال فلسفه از طبیعیون و الهیون اطلاع داشت و نظرات خاص خودش را داشت که در آن ها فرقه ای از معتزله که به خاطر انتسابش به او نظامیه نامیده میشوند، از او تبعیت می کنند.»(1)

و جاحظ کسی است که ذهبی درباره ی او می گوید: «جاحظ، علامه ی متبحر و صاحب فنون، اهل بصره، معتزلی مذهب، صاحب تألیفات و شاگرد نظام بود.»(2)

2- ابن قتیبه دینوری متوفای 276 ه

مرحوم ابن شهر آشوب مازندرانی، از علمای متقدم شیعه، چنین می گوید:

و محسن (علیه السلام) سقط شد و در معارف ابن قتیبه دینوری آمده است که محسن (علیه السلام) از ضربه ی قنفذ کشته شد.»(3)

صلاح الدین صفدی، عالم بزرگ اهل سنت، به راستگویی علامه مازندرانی تصریح کرده است:

« رشید الدین مازندرانی شیعی محمد بن شهر آسوب با سین، ابو جعفر سروری مازندرانی رشید الدین شیعی، یکی از بزرگان شیعه است؛ در حالی که 8 سال داشت قرآن را حفظ کرد و در اصول شیعه به بالاترین درجه رسید و از شهر ها به سمت او سفر می شد؛ سپس در علم قران و غریب و نحو پیشی گرفت و در زمان مقتفی در بغداد بر منبر موعظه می کرد و مقتفی از او شگفت زده شد و به او هدیه داد. شاداب و زیبا روی و دارای

1- [1] الأعلام للزرکلی، ج 1 ص 43 سایت شامله / النظام (000 - 231 ه = 000 - 845 م) إبراهیم بن سیار بن هانئ البصری، أبو إسحاق النظام: من أئمه المعتزله، قال الجاحظ: (الأوائل یقولون فی کل ألف سنه رجل لا نظیر له فان صح ذلک فأبو إسحاق من أولئک). تبحر فی علوم الفلسفه واطلع علی أکثر ما کتبه رجالها من طبیعیین وإلهیین، وانفرد بآراء خاصه تابعته فیها فرقه من المعتزله سمیت (النظامیه) نسبه إلیه
2- [2] سیر أعلام النبلاء ج 11 ص 526 الجاحظ العلامه المتبحر ذو الفنون ابو عثمان عمرو بن بحر بن محبوب البصری المعتزلی صاحب التصانیف أخذ عن النظام
3- [3] مناقب آل ابی طالب، ج 3 ص 133 سایت کتابخانه مرکز فقاهت / والمحسن سقط، وفی معارف القتبی آن محسنا فسد من زخم قنفذ العدوی