3- خلیفه و خلیفه الله بر روی زمین
اول : خلیفه و خلافت
خلافت در لغت عرب به معنای نیابت از دیگری است (347) و خلیفه به کسی گفته می شود که جانشین دیگری شده ، در پایگاه او قرار گرفته ، و در جای او نشسته است . (348)
و به همین معنی نیز در قرآن کریم آمده است :
واذکروا اذ جعلکم خلفاء من بعد قوم نوح ... یعنی و به یاد آورید آنگاه که شما را جانشینان عاد قرار دادیم . (اعراف / 74).
فخلف من بعدهم خلف ورثوا الکتاب ...یعنی جانشینانی بعد از ایشان جای آنان را گرفتند که نماز را سبک داشتند. (مریم / 59).
ان یشاء... یعنی اگر بخواهد شما را می برد، و بعد از شما هر که را بخواهد جانشین شما می کند. (انعام / 132).
ای واژه به همان معنای لغویش در حدیث پیامبر اسلام آمده است :
اللهم ارحم خلفائی ، اللهم ارحم خلفائی . اللهم ارحم خلفائی . قیل له : یا رسول الله من خلفاوک ؟ قال : الذین یاتون من بعدی یروون حدیثی و سنتی .
یعنی بارخدایا جانشینان مرا ببخشای ، بارخدایا جانشینان مرا ببخشای ، پرسیدند: ای رسول خدا(ص ) جانشینان تو چه کسانی هستند؟ فرمود: آنها که بعد از من می آیند و حدیث و سنت مرا روایت می کنند.