دو مکتب در اسلام جلد اول صفحه 140

خلفای خدا، پیشوایان مردمند

خداوند، جانشینان خود را در روی زمین ، پیشوایان مردم قرار داده و به آنان کتاب و نبوت عطا کرده است . خداوند سبحان از ابراهیم ، لوط، اسحاق و یعقوب در این مورد چنین یاد کرده است :

... و کلا جعلنا صالحین . و جعلنا هم ائمه یهدون بامرنا و اوحینا الیهم فعل الخیرات و اقام الصلوه وایتاء الزکاه و کانوا لنا عابدین . (انبیاء/ 72 - 73) یعنی و همه را صالح و شایسته گردانیدیم و ایشان را پیشوای مردم ساختیم تا خلق را به امر ما هدایت کنند و وحی کردیم به آنان هر کار نیکو و اقامه نماز و دادن زکات را و آنها هم به عبادت ما پرداختند.

همچنین فرموده است :

و تلک حجتنا ءاتیناها ابراهیم علی قومه .... و وهبنا له اسحق و یعقوب کلا هدینا من قبل و من ذریته داود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسی و هارون .... و زکریا و یحیی و عیسی والیاس .... و اسماعیل والیسع و یونس ولوطا و کلا فضلنا علی العالمین ،... واجتبیناهم و هدینا هم الی صراط مستقیم .... اولئک الذین ءاتیناهم الکتاب و الحکم والنبوه ... (انعام / 83 - 89). یعنی ای است حجتی که ابراهیم را بر قومش دادیم ... و ما به او، اسحق و یعقوب را عطا کردیم

و همه را به راه راست بداشتیم و نوح را نیز پیش از ابراهیم و فرزندش داود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسی و هارون هدایت نمودیم ... و زکریا و یحیی و عیسی و الیاس همه از نیکوکارانند و اسماعیل و یسع و ویونس و لوط و همه آنان را بر عالمیان برتری دادیم ... و آنها را بر دیگران برگزیدیم و به راه راست هدایت نمودیم ...آنها کسانی بودند که ما آنها را کتاب و فرمان و نبوت عطا کردیم ...

پس آن کس را که خداوند جانشین خود در روی زمین قرار داده ، به داوری و حکومت در میان مردم می پردازد. و همچنین خداوند جانشینان خود را پیشوایان مردم قرار داده تا آنان را به کتابش راهنمایی کند و دین و شریعت او را به ایشان ابلاغ نماید. بنابراین مهمترین وظیفه جانشینان خدا تبلیغ است و خداوند به این نکته در کتاب مقدسش تصریح کرده است : فهل علی الرسل الا البلاغ المبین . (نحل / 35).

یعنی آیا بر پیامبران جز تبلیغ آشکار چیز دیگری است . و نیز فرموده است : و ما علی الرسول الا البلاغ . (نور/ 54 و عنکبوت / 18). یعنی و بر پیامبر جز تبلیغ نمی باشد. و مانند آنها در سوره های آل عمران / 20، مائده / 92 و 99، رعد / 40، ابراهیم / 52، النحل / 35، شوری / 48، احقاف / 35 و تغابن / 12.

همچنین کار تبلیغ جز به وسیله پیغمبری که به او وحی شده ، یا وصی او، که از سوی خداوند تعیین شده باشد،

صورت نمی گیرد. نمونه این قبیل تبلیغ را در مورد آیات ده گانه ابتدای سوره برائت به شرح زیر در دست داریم .