دو مکتب در اسلام جلد اول صفحه 147

پس از پیامبر خدا(ص ) تمامی این تغییرات در معنای خلیفه و خلیفه الله فی الارض در مذهب خلفا روی داد. اما انتقال اصطلاح خلیفه ، به معنای جانشین رسول خدا(ص )، از قرن پنجم هجری به بعد از مذهب خلفا به پیروان مذهب اهل بیت صورت گرفت .

پیروان مذهب خلفا به عدم ورود لفظ خلیفه به معنایی که

خود برای آن ساخته بودند، در سخن پیغمبر(ص ) استناد کرده و گفتند: رسول خدا(ص ) امتش را به حال خود رها کرد و مرجعی را برای آنها بعد از خودش تعیین نفرمود.

اما پیروان مذهب اهل بیت (ع ) در رد بر چنین ادعایی ، به آنچه از پیامبر خدا(ص ) در امر تعیین امیرالمومین علی (ع ) به عنوان وصی بعد از خودش آمده ، استناد کرده و گفته اند: پیامبر خدا(ص )، به همان معنا که برای خلیفه بعد از آن حضرت ساخته اند، علی را به عنوان خلیفه بعد از خودش معین کرده و امتش را هم به خود واننهاده است . (362)

این بگو مگوها در میان پیروان دو مذهب همچنان ادامه داشته ، غافل از اینکه اصطلاحی را که مذهب خلفا بعد از رسول خدا(ص ) ساخته است ، پیش از آن نمی توانست در سخن پیغمبر آمده باشد!

خلاصه اینکه :

الف . خلیفه هر کس در لغت کسی است که در غیاب او کارهای او را بر عهده بگیرد. این لفظ در معنای لغوی آن در قرآن و حدیث پیامبر و گفتگوهای اصحاب آمده است .

ب : خلیفه الله در اصطلاح اسلامی کسی است که خدای تعالی او را برای تبلیغ شریعتش ، چه از راه گرفتن وحی و چه از راه گرفتن از پیغمبر(ص )، و حکومت و داوری بین مسلمانان تعیین کرده باشد. برخی از آنان معجزه داشته که بشر از آوردن مانند آن ناتوان است . و به همین معنا، در قرآن و روایات ائمه اهل بیت (ع ) آمده است .

ج : خلیفه الرسول در حدیث

رسول خدا(ص ) کسی است که به تبلیغ حدیث و سنت پیغمبر بپردازد.