دو مکتب در اسلام جلد اول صفحه 270

بن زبیر، عرصه خلافت برای خلفا، از خاندان مروان اموی ، خالی گردید. مروانیان نیز سیاست معاویه را در مورد امیرالمومنین (ع ) همچنان ادامه دادند. ابن ابی الحدید از قول جاحظ در این مورد می نویسد:

عبدالملک مروان ، با همه فضل و درایت و درستی و مرتبه بلندی که داشت و فضل و مقام والای علی - علیه السلام - بر او پوشیده نبود، می دانست که لعن و ناسزای آشکار در میان مردم و در خلال خطبه ها و سخنرانیها بر فراز منبر، چیزی است که سرانجام زشتی دارد و بدنامش دامنگیر خودش می شود، زیرا که همه آنها از بنی عبدمناف بوده ، و اصل و ریشه همه آنها یکی است . اما از آنجا که می خواست بنیان حکومتش مستحکم شود و بر کارهای گذشتگان مهر تایید بگذارد و به همه مردم بقبولاند که بنی هاشم را در این حکومت نقشی و بهره ای نیست ، و اینکه بزرگ و سرور آنها که به او می بالند و به وجودش افتخار می کنند، حال و روزگارش و ارج و مقدارش این چنین است ، چنین کاری می کرد و هر کس هم که خود را به او متصل کرده ، پیرو او شده ، و به او اظهار تمایل کرده بود، خود را متهم ساخته از دستگاه خلافت رانده شده ، خوار و منفورتر خواهد بود!

و نیز گفته است که سیره نویسان آورده اند که ولید بن عبدالملک ، عربی را درست نمی توانست تلفظ کند و اعراب کلمات را صحیح ادا نماید. او ناسزای به علی را غلط تلفظ

می کرد، و او را دزد و دزدزاده می خواند! مردم گذشته از لحنی که در کلام ولید بود، می گفتند: نمی دانیم که کدام شگفت انگیزتر است : طرز سخن گفتن ولید، و یا انتساب علی به دزدی !

داستان زیر نارسایی ولید را در سخن گفتن تایید می کند:

روح بن زنباغ گفت روزی بر عبدالملک مروان درآمدم و او را اندوهگین یافتم .

پس به من گفت : در اندیشه ام که کسی را بر عرب به حکومت بگمارم ، اما نمی یابم . گفتم : در اندیشه ام که کسی را بر عرب به حکومت بگمارم ، اما نمی یابم . گفتم پس گل سرسبد عرب ، و آقای آن ولید را چرا فراموش کرده ای ؟! گفت : ای ابن زنباغ ! روا نیست کسی غیر عرب زبان بر عرب حکومت کند. گویا ولید سخن پدر را شینده بود که همان ساعت برخاست و اشخاص وارد به علم نحو را به گرد خود جمع کرد و با آنها در یک خانه نشست و مدت شش ماه با آنها بود و چون بیرون آمد، از گذشته اش هم به زبان عرب نادانتر بود! و عبدالملک گفت عذر ولید خواسته است .!

آنچه ، گوشه ای از سیاست خلافت قرشی در دوره عبدالملک مروان و فرزندش ولید بود. قسمتهایی دیگر را در خلال بررسی طرز رفتار و برخورد والی ایشان ، حجاج بن یوسف ثقفی ، به دست خواهیم داد.

گوشه ای از کارهای حجاج در اجرای سیاست قرشی

ابن ابی الحدید برخی از کارهای حجاج را در همین مورد آورده و گفته است :