دو مکتب در اسلام جلد اول صفحه 337

توضیح

در گذشته دیدیم که چگونه جنگ لفظی بین دو مذهب درباره نص وصیت به مدت هفتصد سال ، از زمان ام المومنین عایشه تا روزگار ابن کثیر ادامه داشته است . زیرا وجود نص بر وصیت ، بیانگر منظور و مقصود پیغمبر اسلام (ص ) در دیگر نصوصی بوده که آشکارا را حق ویژه خاندانش را در امر حکومت و زمامداری از علی (ع ) تا مهدی (ع ) می رسانیده است ؛ مانند: حدیث غدیر خم و حدیث علی بعد از رسول خدا(ص ) زمامدار حکومت و وارث پیغمبر است و امثال اینها، که مذهب خلفا همه این نصوص را به فضیلت و برتری مقام و منزلت خاندان پیغمبر(ص ) تاویل و معنی کرده است و نه حکومت و زمامداری !

برای توضیح بیشتر یادآور می شویم مثلا هنگامی که پیروان دیگر مذاهب آسمانی سخن از وصی آخرین پیامبران به میان می آورند، منظوری بجز ولیعهد آن حضرت و زمامدار پس از او نداشته اند. و یا اینکه یاران امیرالمومنین (ع ) هنگامی که در سخنرانیها و اشعارشان از وصیت یاد می کردند، آن را به عنوان دلیل و مدرک بر حق علی (ع ) در به دست گرفتن زمام امور مسلمانان می آوردند. مانند سخنان ابوذر غفاری در دوران زمامداری عثمان

، و مالک اشتر به هنگام انجام بیعت با امام (ع ) و محمد بن ابی بکر در نامه اش به معاویه ، و یا همچون مهاجران و انصار در اشعارشان در جنگهای جمل و صفین ، و یا امام حسن (ع ) در سخنرانیش در روز بیعت با آن حضرت ، و امام حسین (ع ) در خطابه اش در مقابل سپاه خلافت در کربلا.

اینان همگی به وصیت استدلال کرده اند، زیرا که همین وصیت بر تمامی نصوصی که در حق ائمه اهل بیت آمده است ناظر بوده و همه آنها را در بر می گیرد.

گویی آنها استدلالشان به وصیت تمامی آن نصوص را در نظر گرفته به آنها اشاره می کنند.

قیام علویین برای به دست گرفتن امور زمامداری ، نه تنها با شهادت امام حسین (ع ) پایان نپذیرفت ، بلکه قیام آنها علیه خلفا همچنان تا روزگار خلافت عباسیان ادامه یافته است .

اما آنچه را که پیش و بیش از همه طی قرنها کشاکش سیاسی و درگیریها، مذهب خلفا را به تنگنا انداخته بود، همان مساله شهرت علی (ع ) بود که او وصی پیغمبر است . چیزی که مستمسک قیام کنندگان علوی بود و به آن استدلال می کردند و زمامداری را حق مشروع خود می دانستند و مطالبه آراء هم می نمودند. به این اعتبار که - همچنان که درگذشته گفتیم - در وصیت ، آشکارا حق مسلم علی (ع ) و فرزندانش در حکومت و زمامداری تصریح شده است .

و از همین روست که مامون ، خلیفه عباسی ، چون خواست قیامهای علویان را فرونشاند، ریاکارانه به مساله وصیت

استدلال کرد و امام رضا(ع ) را به ولایتعهدی خود برگزید تا بعد از او زمام امور کشور اسلامی را به دست بگیرد و با همین نیرنگ ، قیامهای پیاپی علویان را در گوشه و کنار کشور پهناور و اسلامی فرونشانید و سران و سرجنبانان نهضت ایشان را به پایتخت خود کشانید و یکی بعد از دیگری مسموم کرد و از میان برداشت و خود بر اوضاع کاملا مسلط گردید.