دو مکتب در اسلام جلد اول صفحه 67

ابن حجر در مقدمه فصل اول کتاب اصابه در تعریف صحابی می نویسد:

صحابی کسی است که پیامبر(ص ) را، در حالی که به او ایمان آورد، دیدار کرده و مسلمان از دنیا رفته باشد. چنین کسی صحابی است ؛ خواه با پیغمبر زمانی دراز نشست و برخاست کرده باشد یا نه ؛ خواه با پیغمبر خدا(ص ) به جنگ مشرکین رفته باشد یا خیر. حتی یک بار دیدن آن حضرت کافی است ؛ اگر چه او با ننشسته و مجلس وی را درک نکرده باشد. و یا اینکه به خدمت آن حضرت رسیده ، ولی بنا به علتی ، چون کوری و یا عارضه ای دیگر، او را به چشم سرندیده باشد. (130)

ابن حجر در جای دیگر، و زیر عنوان قاعده ای که در پرتو آن ، عده زیادی صحابی شناخته می شوند، می نویسد:

در جنگها و فتوح ، پیشینیان را رسم بر این بوده است که بجز شخص صحابی ، کسی دیگر را به فرماندهی سپاه نمی گماشتند... در سال دهم هجرت حتی یک نفر هم در مکه و طائف دیده نمی شد که اسلام نیاورده و همراه با رسول خدا(ص ) در حجه الوداع شرکت نکرده باشد. در اواخر زندگانی رسول خدا(ص ) در شهر مدینه ، و از افراد قبائل اوس و خزرج کسی یافت نمی شد که مسلمان

نشده باشد. تا پیغمبر خدا(ص ) حیات داشت ، هیچیک از آنان که نام بردیم آشکارا اظهار کفر نکرده و کافر نشده بودند. (131)

اگر به کتاب خمسون و مائه صحابی مختلق ما مراجعه شود، نتیجه این سهل انگاری در تعریف و شناخت صحابی و زیانی که از این رهگذر بر تاریخ اسلام و احادیث و سنت رسول خدا(ص ) رفته است ، بخوبی درک خواهد شد.

تعریف صحابی از دیدگاه مذهب اهل بیت (ع )

مذهب اهل بیت (ع ) در تعریف صحابی همان را می گوید که در فرهنگهای لغت عربی آمده است ؛ مانند تعریف زیر:

کلمه صاحب (جمع آن صحب ، اصحاب ، صحاب ، صحابه )، به معنی همدم ، همراه ، رفیق ، یار و معاشر است و زمانی آن را به کار می بردند که دو نفر زمان نسبتا درازی را در کنار هم و به معاشرت با یکدیگر گذرانیده باشند، و اصولا مصاحبت با طول زمان معاشرت ملازمه دارد. (132)

چون مصاحبت میان دو تن برقرار می شود، لذا کلمه صاحب همواره به بعد از خود اضافه می گردد؛ همچنان که در قرآن کریم آمده است : یا صاحبی السجن . (ای یاران زندانی من ) و اصحاب موسی (یاران موسی )، که صاحب و اصحاب ، بر السجن و موسی اضافه شده است .