دو مکتب در اسلام جلد اول صفحه 92

که نه در سقیفه حاضر بودند و نه در آن نقشی داشتند. اقلیتی ثابت قدم و مخالفینی جدی و مصمم به حساب آمدند.

اینجا بود که ابوبکر و حزب بنده او از یکسو، و علی و یارانش از سوی دیگر، برای جلب حمایت انصار سخت به تکاپوافتادند. زبیر بن بکار در کتاب الموفقیات خود می نویسد:

چون کار بیعت ابوبکر به سامان رسید و خلیفه بودنش مسلم گشت ، گروه بسیاری از انصار به یاد علی افتادند و از کرده خود و بیعتشان با ابوبکر پشیمان شدند و با نام علی شعار دادند. (222)

یعقوبی در تاریخ خود می نویسد: (223)

عده ای از مهاجران و انصار از بیعت با ابوبکر سرباز زدند و جانب علی بن ابی طالب را گرفتند، که در میانشان چهره های سرشناسی چون عباس بن عبدالمطلب ، و پسرش فضل ، زبیر ابن عوام ، خالد بن سعید، مقداد بن عمرو، (224) سلمان فارسی ، ابوذر غفاری ، عمار بن یاسر، براء بن عازب (225) و ابی بن کعب (226) دیده می شدند. ابوبکر چون اوضاع را چنان دید، کسی را به دنبال عمر خطاب و ابوعبیده جراح و مغیره بن شعبه فرستاد. و چون آنان آمدند، ماجرا را گفت و از ایشان پرسید:

چاره چیست ؟ آنان پاسخ دادند: (227) صواب آن است که خودت ، عباس را ببینی و از این حکومت سهمی برای او و فرزندانش به وی پیشنهاد کنی تا از یاری علی بریده و به تو بپیوندد. آن وقت همین کارش دلیلی قاطع علیه علی به دست شما خواهد داد! (228)

این پیشنهاد را پسندیدند و در شبانگاه هر چهار نفر

(ابوبکر و عمر و ابوعبیده و مغیره ) به خانه عباس رفتند. (229) ابوبکر آغاز به سخن کرد و پس از حمد و سپاس خداوند چنین گفت :

خداوند محمد را به پیامبری برانگیخت و او را سرپرست و ولی مومنان قرار داد، و بر مومنان نیز منت نهاد که چنین پیغمبری در میان ایشان باشد. تا آنگاه که وی را به سوی خود فراخواند و آنچه را نزد خود برایش برگزیده بود، به وی ارزانی داشت .

پیغمبر در هنگام وفات ، کار مردم را به خودشان واگذاشت (230) تا آنچه به صلاح خود می دانند، برگزینند. (231) آنان نیز مرا برکشیدند و بر خود فرمانروا، و بر کارهایشان نگهبان و سرپرست قرار دادند و من هم آن را پذیرفتم . من به خواست خدا و یاری پروردگار به پشتوانه او، در این مهم که به عهده گرفته ام ، نه از آن می ترسم که در کارها سستی و فتوری پیش آید، و نه موردی مرا بیمناک و هراسان می سازد. و اینکه تا چه پایه در این راه توفیق یابم ، به دست خداست ، بر او توکل می کنم و به او روی می آورم .