امر به معروف و نهی از منکر در آینه اجتهاد صفحه 11

رویکرد جامعه شناسی دین

بسیاری از دستورهای اجتماعی اسلام، ارتباط وثیقی با مباحث جامعه شناسی دارد. در این نگاه، سهم امر به معروف و نهی از منکر، در تحولات اجتماعی تبیین می شود و آثار مثبت یا منفی آن ها در قلمرو اجتماع، از بیرون نشان داده می شود. این تحقیق، به ما کمک می کند تا در ترسیم معقول و منطقی ماهیت امر به معروف و نهی از منکر، دقت بیش تری کنیم و ضعف ها و غفلت ها را بهتر بشناسیم. برای ورود به این بحث، از دریچه های بسیاری می توان عبور کرد؛ از جمله:

1. بازشناسی افراد و گروه های متکفل این فریضه.

2. بازشناسی نهادهای دینی مرتبط با این فریضه.

3. کشف چگونگی کارکرد نهادهای دینی و حکومتی.

4. بررسی نقاط اشتراک و افتراق ادیان الهی، در زمینه امر به معروف و نهی از منکر.

5. شناخت سهم امر به معروف و نهی از منکر در تحولات اجتماعی.

6. آشنایی با دیگر آثار مثبت یا منفی این فریضه، در قلمرو اجتماع از نظر سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، بین المللی و... .

رویکرد روان شناسی

روان شناسی مباحث دینی، همانند جامعه شناسی دین، رهیافتی از بیرون دین تلقی می شود و در آن، با استمداد از روش های تجربی، پاره ای از تأثیر و تأثرات امر به معروف و نهی از منکر بر افراد، از نظر روانی بررسی می شود. برخی از مطالبی که می توانند انگیزه این تحقیق قرار گیرند، عبارتند از:

1. امر به معروف و نهی از منکر، به عنوان یک عمل دینی، چه آثاری بر روان افراد، در گرایش به کارهای پسندیده (معروف) و دوری از کارهای ناپسند (منکر) می گذارد.

2. انگیزه های یک فرد متدین، در انجام دادن این فریضه، چه چیزهایی است: عشق به مکتب، عشق به مردم یا علاقه مندی به محیط سالم

3. نتایج تحقیقات روان شناسانه از این فریضه، به عالمان دینی کمک می کند تا تأثیرات منفی و مثبت آن را شناخته و انگیزه های درست را از نادرست به دست آورند و در تبیین راه های کارآمد و عملیاتی کردن این فریضه، از آن ها بهره گیرند.