امر به معروف و نهی از منکر در آینه اجتهاد صفحه 144

پشت سر و از راست و چپ، به سوی انسان می آید تا در حال فراموشی، او را تسلیم خود سازد و شعور و درکش را برباید.

امام علی(علیه السّلام) با این نامه نشان می دهند که نوشته هایی که میان کارگزاران وی رد و بدل می شود، از چشم ایشان دور نیست و قلمرو نظارت و دقت آن حضرت، ایشان را نیز فرا می گیرد.

5. نظارت بر گفتار کارگزاران

امام علی(علیه السّلام) در پی آگاهی از برخی سخنان ابوموسی اشعری، فرماندار کوفه، درباره این که مردم را از اجابت دعوت آن حضرت برای شرکت در جنگ جمل باز می دارد، ضمن توبیخ وی به او اعلام می کنند که گفته های او ارزیابی خواهد شد:

من عبداللّه علی امیرالمؤمنین الی عبداللّه بن قیس. اما بعدُ فقد بَلَغنی عنک قولٌ هو لکَ وعلیک فاذا قَدِمَ رسولی علیک فَارْفَعْ ذیلِکَ واشدد مئزَرَکَ واخْرُجْ مِن جُحرِکَ.(1) از بنده خدا علی، امیرمؤمنان به عبداللّه بن قیس (ابوموسی اشعری). پس از ستایش پروردگار و درود، سخنی از تو به من رسید که هم به سود و هم به زیان تو است. چون فرستاده من پیش تو آید، دامن همت به کمر زن و کمرت را برای جنگ محکم ببند و از لانه خویش بیرون آی.

امام(علیه السّلام) در این نامه، مطالبی را درباره فرماندار خلاف کار کوفه تبیین کرده اند:

الف) ابوموسی را خلاف کار معرفی می کند.

ب) او را توبیخ می کند.

ج) او را تهدید می کند که قسم به خدا هر جا باشی، به سراغت خواهند آمد.

6. نظارت بر رفتار نیروهای مسلح

امام علی(علیه السّلام) درباره رفتار نیروهای نظامی و انتظامی، حساسیت بیش از حد داشتند؛ زیرا آنان نسبت به دیگران از قدرت بیش تری برخوردارند. از این رو، آن حضرت، کارهای آنان را خود زیر نظر داشتند و در نامه ای به مردم و کارگزارانی که در مسیر حرکت ارتش قرار دارند، می نویسند:

من عبداللّه علی امیرالمؤمنین الی من مرّبه الجیش مِن جُباه الخراج وعمّال البلاد.