- سخن پژوهشکده 1
- رویکرد روان شناسی 11
- رویکرد تاریخی 12
- رویکرد قرآنی و روایی 12
- رویکرد کلامی 13
- رویکرد از دیدگاه سیره معصومان 13
- اشاره 15
- اشاره 16
- الف. علم کلام 19
- ب. علم اخلاق 22
- ج) جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در تقسیمات فقه 26
- مفهوم لغوی معروف و منکر 27
- واژه شناسی 27
- معنای لغوی امر و نهی 33
- مفهوم اصطلاحی امر و نهی 34
- قلمرو معروف و منکر 35
- امر به معروف و نهی از منکر در ادیان توحیدی 36
- اشاره 38
- الف.آیات 39
- اشاره 39
- تقریب دلالت 40
- نکته ها 40
- تقریب دلالت 41
- نکته های عام 42
- تقریب دلالت 43
- تقرب دلالت 44
- تقریب دلالت 44
- نکته های عام 44
- نکته های عام 45
- ب.روایات 46
- قاعده لطف 48
- ج.عقل 48
- اشاره 48
- وجوب دفع منکر، ثمره وجوب عقلی 50
- ه .مقتضای اصل عملی 52
- اشاره 52
- د.اجماع 52
- وجوب کفایی یا عینی 53
- تصویر واجب کفایی 54
- اشاره 54
- راه حل اول 56
- راه حل دوم 56
- اشاره 57
- راه حل سوم 57
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 57
- اشاره 58
- تعبدی و توصلی 58
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 59
- چگونگی امر به معروف و نهی از منکر 59
- اشاره 59
- امر به امر به معروف 60
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 60
- اشاره 62
- اشاره 63
- شرط اول: شناخت معروف و منکر 63
- اشاره 63
- وجوب نفسی شناخت معروف و منکر 66
- نظر امام خمینی(رحمه الله) درباره برخی از فروعات شرط علم 67
- اشاره 69
- شرط دوم: اصرار بر گناه 69
- اشاره 70
- الف. اجماع 70
- ب. عقل 70
- لزوم امر به توبه، پس از گناه 72
- شرط سوم و چهارم 73
- اشاره 73
- پیشینه تاریخی 74
- اقوال فقیهان صدر اول 74
- تقریر محل نزاع در شرط سوم 77
- ادله شرط سوم 77
- عنوان شرط سوم 78
- 2. قاعده لاضرر 79
- اشاره 79
- نقد و بررسی 79
- 1. اجماع 79
- 3. قاعده لاحرج 82
- 4. قاعده سهولت 82
- 6. خبر عیون اخبارالرضا 83
- 7. خبر مسعده 84
- 9. روایت یحیی بن طویل 85
- مرحله نخست 91
- اشاره 91
- اشاره 91
- تقریر محل نزاع 91
- شرط چهارم: احتمال تأثیر 91
- نقد و بررسی 92
- اشاره 92
- اشاره 93
- 1. خبر مسعده 93
- 3. خبر داود رقی 94
- 4. خبر حارث بن مغیره 95
- 5. خبر ابان 95
- مرحله دوم و سوم 97
- اشاره 97
- تحصیل مقدمات تأثیر 98
- جمع بندی 100
- اشاره 101
- شرط پنجم: عدالت آمر و ناهی 101
- شرط کمال 102
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 104
- شرایط دیگر 104
- حکم امر و نهی با نبودن شرایط 105
- اشاره 106
- مراحل امر به معروف و نهی از منکر از نظر فقها 108
- مفهوم مرحله اول 109
- لزوم ترتیب 115
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 116
- لزوم گرفتن اذن از امام (علیه السّلام) 117
- نقد و بررسی 118
- ادله شرط نبودن اذن امام (علیه السّلام) 118
- ادله اشتراط اذن امام (علیه السّلام) 119
- نقد و بررسی 120
- قول به تفصیل 120
- اختیار ولی فقیه درباره مرحله سوم 121
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 122
- اشاره 125
- اشاره 128
- آیات 128
- ادله اثبات مسؤولیت دولت در اجرای امر به معروف و نهی از منکر 128
- روایات 129
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 130
- به کارگیری نهادهای مسؤول 130
- مبارزه با بسترهای منکر 131
- نهاد حسبه، جانشین تشکیلات امر به معروف و نهی از منکر 131
- مفهوم حسبه از نگاه فقهای شیعی 132
- تعریف حسبه 132
- تفاوت حسبه با امر به معروف و نهی از منکر 133
- تدوین قوانین جامع 134
- موارد دیگر 135
- چشم انداز امر به معروف و نهی از منکر در قانون اساسی 135
- حمایت قانونی از سوی دولت 137
- خلأ قانونی 137
- نظارت دولت 139
- اشاره 140
- نظارت در قانون اساسی 140
- نظارت از دیدگاه آیات و روایات 140
- 2. نظارت و حساب رسی از کارگزاران 142
- 3. نظارت بر تقسیم بیت المال 143
- 4. نظارت بر مکاتبات کارگزاران 143
- 6. نظارت بر رفتار نیروهای مسلح 144
- 5. نظارت بر گفتار کارگزاران 144
- 7. نظارت بر جمع آوری بیت المال 145
- 8. نظارت و توبیخ فرماندار آذربایجان 146
- 9. نظارت بر رفتار کارگزاران با مخالفان 146
- 10. نظارت بر عکس العمل فرماندار مصر، پس از عزل 147
- 12. نظارت بر رفت و آمد شهروندان 148
- 13. نظارت بر بیت المال و مراقبت از آن 149
- 14. نظارت بر گفته های دشمن 149
- 15. نظارت بر گزینش کارگزاران 150
- اجرای حدود و تعزیرات 151
- اقوال مختلف 151
- ادله جواز 152
- ادله عدم جواز 154
- نظر امام خمینی(رحمه الله) 155
- وظیفه دولت و مردم در برابر شهروندان غیرمسلمان 155
- دیدگاه حضرت امام خمینی(رحمه الله) 157
- وظیفه دولت و مردم در برابر کشورهای دیگر 158
- اهمیت امر به معروف و نهی از منکر حاکمان 160
- دیدگاه امام خمینی(رحمه الله) 162
- اشاره 165
- اشاره 166
- شناساندن منزلت و کرامت انسان 166
- فضاسازی 168
- شیوه آینه 169
- شیوه تلقین 169
- مخاطب شناسی 170
- به کارگیری هنر 172
- شیوه نمایش 173
- بازیابی شخصیت از دست رفته 175
- شیوه پند، نه بند 176
- شیوه تدریج 176
- کمک گرفتن از عواطف 177
- یادآوری نعمت های الهی 177
- آموزش صحیح 178
- تبیین حکمت و آثار احکام شرعی 178
- زمینه سازی 180
- مبارزه منفی 182
- شیوه بیان ثواب و عقاب 182
- احترام به ارزش های مخاطب 183
- اقدام گروهی 184
- هماهنگی گفتار باکردار 184
- شیوه علنی کردن معروف ها 185
- توجه به ریشه ها 186
- یادآوری دشواری ها و عواقب اخروی 186
- در نظر گرفتن ظرفیت افراد 187
- حرمت تجسس 188
- شیوه تغافل 188
- موارد استثنا 191
- اوصاف آمران و ناهیان 191
- اشاره 196
- اشاره 196
- الف. امر به معروف و نهی از منکر در سیره رسول اللّه(صلّی الله علیه و آله ) 196
- سیره معصومان 196
- پیش گیری از ایجاد زمینه های گناه 197
- نهی شدید از منکرات اعتقادی 197
- بیدار ساختن وجدان 197
- کمک گرفتن از وعده و وعید 197
- نهی از تکبر 198
- نهی از منکر در کودکی 198
- نهی از نادیده گرفتن آبروی مسلمان 199
- نهی از غش در معاملات 199
- احترام به مقدسات دیگران 199
- نادیده گرفتن خویشان 200
- تحمل سختی ها 200
- آسان گیری 200
- اهتمام به امر به معروف و همسایگان 201
- واکنش در برابر سخنان نابه جا درباره دین 201
- نهی از بدعت 201
- ب. امر به معروف و نهی از منکر، در سیره امیرمؤمنان(علیه السّلام) 201
- نهی از ترویج خرافات 202
- حساسیت در برابر رفتار کارگزاران 202
- پیش گامی در عمل به معروف و دوری از منکر 202
- واکنش شدید در برابر گناه در مکان های مقدس 203
- نهی از احتکار 203
- اهمیت دادن به حقوق مردم (عبور و مرور) 203
- اعمال قدرت 203
- نمونه هایی از معروف سیاسی - اجتماعی 204
- نهی شدید از تملق 204
- دفاع از ارزش ها 205
- پیام تاریخی امام خمینی(رحمه الله) به رهبر شوروی سابق 205
- نمونه هایی از منکرات 206
- بی کاری 207
- اشاره 208
- اشکال ها 208
- اشاره 208
- اشکال اول 209
- اشکال دوم 212
- اشکال سوم 213
- اشکال چهارم 214
- اشکال پنجم 217
- اشکال ششم 219
- اشکال هفتم 220
- اشکال هشتم 220
- ترس از زیان مالی یا جانی 221
- اشاره 221
- اشکال نهم 221
- اشکال دهم 221
- حفظ آبرو 222
- روحیه سازش کاری 222
- بی اثر پنداشتن امر به معروف و نهی از منکر 223
- ضعف غیرت دینی 223
- برداشت نادرست 223
- اشکال های دیگر 224
- اشاره 226
- اشاره 227
- الف) آثار اجتماعی 227
- 3. امنیت راه ها: 231
- 2. شکست دشمن (کافران و منافقان): 231
- ب) آثار سیاسی 231
- 1. تقویت بنیه مسلمانان: 231
- 4. انتقام از دشمنان و سامان یافتن کارها: 231
- ج) آثار معنوی 232
- 2. بازگرداندن اموال به صاحبان اصلی: 233
- 3. آبادی زمین: 233
- 1. حلال شدن درآمدها: 233
- د) آثار اقتصادی 233
- آثار ترک امر به معروف و نهی از منکر 234
- 1. نکوهش الهی ترک کننده امر به معروف: 234
- اشاره 234
- 5. جمع آوری صدقات و صرف آن در جای خود: 234
- 4. تقسیم عادلانه بیت المال: 234
- 5. خواری: 235
- 4. خشم خدا: 235
- 3. محرومیت از دین واقعی: 235
- 6. شرکت در گناه: 236
- 7. انتظار عذاب الهی: 236
- 9. عدم استجابت دعا: 236
- 8. از دست رفتن موقعیت اجتماعی: 236
- برخی نظریات فقهای اهل سنت 237
- 11. محشور شدن به شکل خوک و میمون: 237
- تعریف معروف و منکر 237
- 10. عدم پیروی از رسول خدا: 237
- وجوب عینی یا کفایی 238
- شرایط منکر 240
- شرایط آمر و ناهی 241
- مراتب امر به معروف و نهی از منکر 242
- روش های امر به معروف و نهی از منکر 244
- تصدی زنان به امر به معروف و نهی از منکر 245
ان الامر بالمعروف والنهی عن المنکر... تعمر الارض.(1) امر به معروف و نهی از منکر (سبب)...آبادی زمین می شود.
4. تقسیم عادلانه بیت المال:
امام حسین (علیه السّلام):
ان الامر بالمعروف والنهی عن المنکر... وقسمه الفی ء والغنائم.(2) امر به معروف و نهی از منکر...(سبب) تقسیم بیت المال و غنایم جنگی است.
5. جمع آوری صدقات و صرف آن در جای خود:
امام حسین (علیه السّلام):
ان الامر بالمعروف والنهی عن المنکر... واخذ الصدقات من
مواضعها ووضعها فی حقها.(3) امر به معروف و نهی از منکر...(سبب) گرفتن زکات و خرج کردن [صحیح و]به جای آن ها است.
آثار ترک امر به معروف و نهی از منکر
اشاره
ترک هر فریضه ای پی آمدهایی منفی دارد و هر چه فریضه، اهمیت بیش تری داشته باشد، آثار منفی ترک آن، بیش تر است. نادیده گرفتن امر به معروف نیز با توجه به جایگاه رفیع آن، که پیش از این گذشت، پی آمدهای منفی بسیاری دارد. در این بخش، برخی از این آثار و پی آمدها را در آینه آیات و روایات مطالعه می کنیم.
1. نکوهش الهی ترک کننده امر به معروف:
(کَانُواْ لاَ یَتَنَاهَوْنَ عَن مُّنکَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا کَانُواْ یَفْعَلُونَ).(4)
یکدیگر را از کار ناروا و زشتی که می کردند، باز نمی داشتند، هر آینه بد است آن چه می کردند.
در این آیه، ترک کنندگان امر به معروف و نهی از منکر، سرزنش و نکوهش شده اند.
1- همان.
2- تحف العقول، ص237.
3- همان.
4- مائده، آیه 79 .