دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 147

اما بعد، امیرالمؤ منین با توجه به علاقمندیش به دین خدا و جانشینیش از پیامبر خدا(ص ) و خویشاوندیش با او، اولی است که سنتش را پاس دارد، و فرمانش را به انجام رساند. بخشوده او را به آن کس که بخشیده تحویل داده ، صدقات او را در مواردش به مصرف برساند و چنین نیز کرده است . و توفیق امیرالمومنین در این راه و نگهداریش از لغزش و علاقمندیش در کارهایی که

او را به خداوند نزدیک سازد با خداست .

بی گمان که رسول خدا(ص ) فدک را به دخترش فاطمه بخشیده بود، و این موضوع امری است معلوم و آشکار، و در این مورد هیچ اختلافی بین خانواده پیغمبر(ص ) وجود ندارد. و همیشه ایشان مدعی حقانیت خود در تصرف آن بوده اند. این بود که امیرالمؤ منین تصمیم گرفت که آن را به قصد قربت به خدای تعالی و اقامه حق و عدل او و به خاطر امتثال فرمان پیامبر خدا(ص ) به ورثه فاطمه بازگرداند و فرمان داد تا موضوع آن در دفاتر املاک و محاسبات ثبت و مراتب به تمام فرمانداران ابلاغ گردد.

اینک اگر امر چنان است که از پس پیامبر خدا(ص ) در هر موسمی ایام حج ستم رسیده ای بانگ برآورد و حقوق به ستم رفته خود را ادعا کند و تظلم نماید، سخنش مورد قبول قرار گیرد و ادعایش را به سمع قبول بشنوند، فاطمه اولی است تا سخنانش در مورد آنچه رسول خدا(ص ) برایش قرار داده مورد تصدیق و تاءیید قرار گیرد.

از این رو امیرالمؤ منین به مولای خود مبارک طبری ، طی حکمی فرمان داده است که فدک را با همه حدود و حقوقی که دارد و تمامی محصولاتش ، از مملوک و غلات و غیره ، به ورثه فاطمه ، دختر پیامبر خدا(ص )، بازگرداند و آن را به محمد بن - یحیی بن الحسین بن زید بن علی بن الحسین ، نواده علی بن ابی طالب ، و محمد بن - عبدالله بن الحسن بن الحسین بن علی بن ابی طالب تحویل دهد تا آن

دو، از جانب امیرالمؤ منین تولیت آنجا را بر عهده بگیرند و به اداره امور آن و به سود صاحبان آن قیام نمایند.

اینک تو قثم بن جعفر نیز از راءی امیرالمؤ منین و آنچه را که خداوند از ثواب اطاعت و پیرویش به وی الهام فرموده و توفیق تقرب به سوی او و پیامبرش را به وی ارزانی داشته است آگاه شو و کسانی را نیز که از سوی تو اداره اموری را بر عهده دارند آگاه گردان ، و با محمد بن یحیی و محمد بن عبدالله چنان رفتار کن که با کارگزارت مبارک طبری رفتار می کنی ؛ و آن دو را بر آنچه که در وظیفه خود خواهند داشت ، از آباد کردن فدک و اصلاح آن و زیاد کردن محصولات آنجا آشنا و یاری کن . والسلام .

این فرمان در روز چهارشنبه دوم ذی قعده سال 210 هجری تنظیم گردیده است . اما همین که متوکل علی الله - که خدایش رحمت کناد - بر مسند خلافت قرار گرفت ، فرمان داد تا فدک را بازپس گرفته همچون زمان پیش از ماءمون اداره شود (586)!

ابن ابی الحدید در دنباله این خبر می نویسد: فدک همچنان در دست ایشان اولاد فاطمه (ع ) بود تا زمان زمامداری متوکل که آن را بازپس گرفت و به تیول عبدالله بن عمر با زیار داد. در آن روزگار در فدک یازده اصله نخل خرما وجود داشت که پیغمبر خدا(ص ) به دست خود آنها را نشانده بود و فرزندان فاطمه خرمای آنها را می چیدند و در موسم حج به رسم تبرک به حاجیان

هدیه می دادند و ایشان نیز در عوض ، فرزندان زهرا (ع ) را مورد تکریم خود قرار داده ، به وضعشان رسیدگی می کردند، و آنها از این راه ثروتی فراوان به چنگ می آوردند. تا اینکه عبدالله بن عمر آنها را قطع کرد. او در این راه مردی به نام بشران بن ابی امیه ثقفی را به مدینه فرستاد. او نخلهای خرمای مزبور را برید و به بصره بازگشت که فلج و زمینگیر شد (587).