دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 174

گفتیم که چگونه پیامبر خدا (ص ) آرام آرام و بتدریج حکم عمره تمتع را در ماههای حج ابلاغ کرد. اینک ببینیم صحابه آن حضرت در آن روز با این حکم چگونه برخورد کردند:

در صحیح مسلم به نقل از ابن عباس آمده است : رسول خدا (ص ) و اصحابش در روز چهارم از ماه ذی حجه ، در حالی که تلبیه حج گفته بودند، به مکه وارد شدند. در آنجا بود که پیامبر فرمود تا آن را عمره قرار دهند. و در روایتی دیگر در پایان این حدیث آمده است : و احرامشان را به عمره بگردانند، مگر کسانی که قربانی به همراه آورده اند (650). و در روایت سوم آمده است : پیامبر خدا (ص ) و اصحابش در صبح روز چهارم ، در حالی که تلبیه حج گفته بودند، به مکه وارد شدند. در آنجا رسول خدا (ص ) آنان را فرمان داد تا آن را عمره قرار دهند که این دستور، آنان را سخت دشوار و

ناگوار آمد و گفتند: ای رسول خدا، چه چیزهایی حلال است که انجام دهیم ؟ فرمود: همه حلالها(651).

و در روایت چهارم آمده است که رسول خدا (ص ) فرمود: این عمره است ، و ما، در آن از هر حلالی بهره خواهیم برد. پس هر کس که قربانی به همراه نیاورده ، از همه حلالها بهره مند شود که عمره تا روز قیامت داخل در مراسم حج شده است (652).

و در روایتی دیگر در صحیح بخاری و مسلم از قول جابر بن عبدالله آمده که او با پیامبر خدا، در حالی که قربانی با خود آورده بود، حج گزارد. همگان به حج تنها تلبیه گفته بودند که رسول خدا (ص ) فرمود:

پس از طواف کعبه و سعی بین صفا و مروه و تقصیر، از احرامتان به درآیید و به هر چیز که در غیر احرام بر شما حلال بود روی آورید، تا روز هشتم ذی حجه ترویه . آنگاه تلبیه حج بگویید و آنچه را که پیش از آن انجام داده بودید، عمره قرار دهید. گفتند: چطور آن را عمره تمتع قرار بدهیم ، در حالی که آن را حج نامیده بودیم . به قصد حج آمده بودیم . فرمود: هر طور که به شما دستور می دهم عمل کنید. اگر من قربانی با خود نیاورده بودم ، همان گونه که به شما گفتم عمل می کردم ؛ اما هیچ حرامی بر من حلال نمی شود، مگر هنگامی که قربانی را انجام دهم (653).

و در روایت دوم جابر در صحیح بخاری ، سنن ابوداود، مسند احمد و دیگر منابع آمده است که آنها به پیامبر

گفتند: در آن هنگام ، ما به منی برویم در حالی که از...ما منی می چکد (654)؟!

و در روایت سوم در صحیح بخاری و مسلم و سنن ابن ماجه و ابوداود و مسند احمد از قول عطاء آمده است که گفت : شنیدم که جابر در میان جمعی می گفت : ما اصحاب پیامبر خدا تنها تلبیه حج گفته بودیم ، بدون اینکه عمره ای در آن باشد. تا اینکه رسول خدا (ص ) در صبح روز چهارم ماه ذی حجه وارد مکه شد، و چون همه ما گرد آمدیم ، آن حضرت به ما دستور داد تا از احرام بیرون آییم و فرمود: از احرام بیرون بیایید و با بانوانتان مباشرت کنید.

جابر می گوید: پیامبر مباشرت با زنان را الزام نفرمود، ولی با این فرمان ، زنانشان را برایشان حلال کرده بود. گفتگو در میان ما برخاست تا اینکه این سخن ما به گوش پیامبر خدا (ص ) رسید که : در حالی که بیش از پنج روز به عرفه باقی نمانده است ، به ما دستور می دهد از احرام بیرون آمده ، با همسرانمان مباشرت کنیم . آن وقت در حالی که از...ما منی می چکد به عرفه برویم ! پس رسول خدا (ص ) در میان ما برخاست و فرمود: این را می دانید که من خدای را از شما پرهیزگارتر و راستگوتر و خالصترم . اگر من حیوان قربانی به همراه خود نداشتم ، چون شما از احرام بیرون می آمدم و از آنچه حلال است استفاده می بردم . اینک شما از احرام بیرون بیایید، که اگر من پیش