دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 180

دنباله

همین حدیث در روایت پیش از این چنین آمده است : من هم خانه خدا را طواف کردم و سعی بین صفا و مروه انجام داده ، پس از احرام به نزدیکی از زنان فامیل خود رفتم که سرم را شانه زد و شست و...

و در روایت دیگر آمده است : آنگاه تلبیه به حج گفتم . و احمد در مسندش روز ترویه را بر آن افزوده است . سپس ابوموسی می گوید: من در ایام خلافت ابوبکر و عمر در مسائل فقهی اظهار نظر می کردم و در موسم حج در میان مردم فتوا می دادم . روزی در آن حالت بودم که مردی رسید و به من گفت : تو نمی دانی که امیرالمؤ منین درباره مناسک حج چه دستور جدیدی داده است !

بیهقی این موضوع را چنین آورده است :

همان طور که من در کنار حجر الاسود و مقام ، مردمان را به آنچه پیامبر خدا (ص ) به من فرموده بود، فتوا می دادم ، مردی به من رسید و زیر گوشم گفت : تند و تند فتوا مده که امیرالمؤ منین در مراسم حج مقررات جدیدی وضع کرده است (673)! من هم به آنان گفتم : ای مردم ! به هر کس که درباره چیزی دستوری داده ام ، درنگ کند تا امیرالمؤ منین برسد و طبق دستور او عمل نماید.

و چون خلیفه عمر به مکه وارد شد، به او گفتم : ای امیرالمؤ منین ! چه چیز تازه ای را در مراسم حج مقرر داشته ای ؟ و بنا به روایتی دیگر، ابوموسی از عمر پرسید: در مناسک حج

چیز تازه ای پدید آمده ؟ که عمر از این نحوه خطاب خشمگین شد و گفت :

اگر به کتاب خدا رجوع کنیم ، کتاب خدا دستور تمام داده است (674)، و یا به روایتی دیگر گفت : خداوند فرموده است : و اتموا الحج و العمره لله (675)؛ و اگر سنت پیامبر - علیه الصلاه والسلام - را در نظر بگیریم که پیغمبر از احرام بیرون نیامد مگر وقتی که شتر قربانیش را نحر نمود (676).

در هر حال ، خلیفه در حدیثی دیگر منظورش را از تمام حج و تمام عمره آشکار کرده است . این موضوع را مالک در موطاءخود و بیهقی در سننش از عبدالله بن - عمر چنین آورده اند که او گفته است : عمر بن خطاب گفت : بین حج و عمره تان را جدایی بیندازید که موجب کمال حج و کمال عمره تان خواهد شد، هر گاه عمره را در غیر ماههای حج به جا آورید (677)! و در روایتی دیگر گفته است : بین حج و عمره تان را فاصله بیندازید. حج را در ماههای حج ، و عمره را در ماههای غیر حج به جای آورید تا حجتان را تمام و عمره تان را نیز تمام به جا آورده باشید (678)!

فشرده احادیث گذشته