دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 298

نوشته است . امامان از فرزندان او به آنها آشنایی داشتند و با استفاده از آنها حکم صادر می کردند. و در نامه ای که علی بن موسی - رض - قبولی خود را نسبت به ولایتعهدی ماءمون برای او نگاشته ، آمده است : تو بخشی از حقوق ما را که پدرانت منکر آن بودند برسمیت شناختی ، من ولایتعهدی تو را می پذیرم ، اما جفر و جامعه ، هر دو، گویای این مطلبند که چنین کاری به پایان نمی رسد...(1142).

طاش کبری زاده ، مولا احمد بن مصطفی (م 962 ق ) در کتاب مفتاح السعاده و مصباح السیاده می نویسد:

آنگاه که خلیفه ماءمون مقرر داشت که خلافت بعد از او به علی - بن موسی الرضا برسد و در این مورد عهدنامه نوشت ، علی بن - موسی الرضا (ع ) در پایان نامه ماءمون نوشت : قبول است ، اما جفر و جامعه گویای این مطلبند که چنین چیزی به انجام نمی رسد. و همان طور که او گفته بود، شد، زیرا ماءمون دریافت که به خاطر همین موضوع از سوی بنی هاشم فتنه ای در شرف تکوین است ، این بود که علی بن موسی الرضا را همان گونه که در تاریخها آمده است ، به وسیله انگور مسموم کرد و بکشت و او را از سر راه خود برداشت (1143)...

از دیگر کسانی که در مکتب خلفا از جفر و جامعه یاد کرده اند، شیخ کمال الدین ، ابو سالم ابن طلحه ، محمد بن طلحه نصیبینی شافعی (م 652 ق ) است که در کتابش به نام (الجفر الجامع

و النور اللامع ) که بر حسب گفته کتاب کشف الظنون کتابی کوچک بوده و در ابتدایش چنین آمده است : الحمدلله الذی اطلع من اجتباه ...و آورده است که امامان از اولاد صادق (ع )، جفر را می شناختند...(1144).

و باز در مورد علم جفر و جامعه به نقل از او آورده است که : جفر و جامعه دو کتاب گرانقدر بوده اند که از یکی از آنها امام علی بن ابی طالب رض ، در حالی که بر منبر مسجد کوفه سخن می گفته ، نام برده است . و دیگری کتابی بوده که پیامبر خدا (ص ) به عنوان راز بر او املا کرده و او را فرمان داده تا آن را بنویسد و علی آن را بصورت حروف پراکنده و بر اساس سفر آدم ، بر صفحه ای نازک و دباغی شده از پوست شتر نوشته است . و بدین خاطر در بین مردم شایع است زیرا در آن از رویدادهای گذشته و پیش آمدهای آینده جهان سخن رفته است (1145).

ابن خلدون نیز در مقدمه می نویسد: و امام جعفر صادق (ع )، و همانند او را از اهل بیت ، کشف و کرامات بسیار است که مدرک نقل کنندگان آنها، مقام ولایتی است که آنها دارا می باشند. و خدا داناتر است . و اگر همانند این قبیل امور غیر از دودمان و وابستگان پیغمبر (ص )، که از اولیاء الله هم نمی باشند صادر شده و انکارپذیر نیست ، پس کسانی که رسول خدا (ص ) در حق ایشان فرموده است : در میان شما محدثین وجود خواهند داشت ،

شایسته ترین مردمان برای این مقام و منزلت شریف و کرامات عظیم هستند، که خداوند به آنان بخشیده است (1146).

ابن خلدون پس از این ، سخنانی گفته که فشرده آن از این قرار است :

هارون بن سعید عجلی ، پیشوای فرقه زیدیه ، کتابی داشت که در آن از امام جعفر صادق روایت کرده که او از وقایع و پیشامدهایی خبر می داد که بر اهل بیت پیغمبر (ص ) بویژه برخی از آنان ، خواهد گذشت . چنین پیش گوییهایی از سوی امام جعفر صادق (ع ) و همانند او، از خانواده پیغمبر (ص )، از راه کرامت و مکاشفه ای که ویژه این قبیل اولیاء خدا می باشد، صورت می گرفته است . و تمامی این مطالب و پیش گوییها بر روی پوست گوساله ای نوشته شده و در نزد امام جعفر صادق (ع ) موجود بوده است ...تا آنجا که می گوید: در آن کتاب از تفسیر قرآن و معانی شگفت آوری که از باطن آن فهمیده می شود، از امام جعفر صادق آمده است ...تا آنجا که می گوید: اگر استناد کتاب مزبور به امام جعفر صادق درست باشد، بی گمان مستند نیکوئی است چه از شخص آن حضرت باشد و چه از دیگر مردان بزرگ آن خاندان ، که همه اهل کرامات بوده اند. و این سخن درست است که از آن حضرت روایت شده که برخی از بستگانش را به رویدادهایی که در آینده در کمین آنها بوده است ، بیم داده و ایشان را بر حذر داشته و سرانجام نیز همان طور شده که او گفته بود.