دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 319

ابوبکر نیز عده

ای از اصحاب را ماءمور کرد تا قرآن را در نسخه ای جداگانه بنویسند. و سپس آن را نزد ام المؤ منین حفصه به امانت سپرد.

عثمان هم دستور داد تا از روی قرآنی که نزد حفصه بود، نسخه هایی چند برداشتند و آنها را به شهرهای مختلف مسلمان نشین فرستاد. مسلمانان نیز از روی آن هزاران نسخه تهیه کردند، و این نسخه برداری همچنان ادامه داشت تا به صدها هزار و ملیونها نسخه رسید، و همچنان تا به امروز سالم و بی کم و کاست به دست ما رسیده است ؛ عینا همان گونه که الفیه ابن مالک از زمان سرودنش توسط ناطم تا امروز دستخوش تغییر نگردیده است زیرا تدریس قرآن در سالهای متمادی در حوزه های علمیه ، دستخوش توقف نگردیده و هنوز شنیده نشده که نسخه دیگری از قرآن در نزد احدی از مسلمانان در دوره ای از تاریخ بوده که با قرآن بوجود در دست ما اختلاف داشته است .

اما آنچه از وجود زیادتی و یا نقصان در پاره ای از احادیث دو مکتب آمده است . آنها را هیچیک از مسلمانان به جد نگرفته ، و آن قبیل روایات همچنان در متون کتابهای حدیث و در همان جای خود باقی مانده اند.

اما درباره مصحف فاطمه (س ) ائمه اهل بیت (ع ) تصریح کرده اند که در آن نام کسانی آمده که زمام امور کشور اسلامی را به دست خواهند گرفت و چیزی از قرآن در آن نمی باشد. و اطلاق لفظ مصحف بر آن ، عینا مانند نهادن لفظ کتاب است بر کتاب سیبویه در نحو، که نام کتاب

بر آن به معنای قرآن نیست .

اما سنت ، در لغت به معنای راه و روش ، و در عرف اسلامی به مفهوم سیره و حدیث پیغمبر و موافقت آن حضرت آمده است . و چون در حدیث شریف پیغمبر (ص ) هم تشویق به اخذ سنت آن حضرت شده است . پس سنت از مصطلحات اسلامی است ؛ اگر چه دلالت ضمنی بر حدیث و تقریرات رسول خدا (ص ) نیز دارد.

دسترسی به سنت تنها از راه حدیث و سیره و تقریرات پیامبر خدا (ص ) و بر مبنای آنچه از حضرتش روایت شده میسر می باشد.

اما فقه ، در لغت به معنای درک و فهم ، و در قرآن و حدیث به معنای علم به دین اسلام ، و در اصطلاح خاص اسلامی به معنای علم به احکام دینی است .

از آنجا که لفظ فقه در قرآن و حدیث نبوی به معنای کلی علم به دین به کار برده شده ، اختصاصش به علم به احکام دینی ، آن را از اینکه یک اصطلاح اسلامی باشد بیرون نمی کند. اما اجتهاد در عرف دانشمندان پیرو مکتب خلفا استنباط احکام اسلامی است از راه کتاب و سنت و قیاس . ولی در عرف دانشمندان پیرو مکتب اهل بیت ، اجتهاد همردیف فقه است .