دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 64

او برای عباس بن عبدالمطلب دوازده هزار درهم مقرری تعیین کرده بود، و برای هر یک از زنان پیغمبر(ص ) ده هزار درهم . اما عایشه را بر آنان مقدم داشت و برایش دو هزار درهم بیشتر مقرر کرده بود! برای هر یک از مهاجرانی که در جنگ بدر شرکت کرده بودند، پنج هزار، و برای انصار چهار هزار درهم در نظر گرفته بود. و نیز گفته اند که برای شرکت کنندگان در جنگ بدر، از هر قبیله که بوده اند، پنج هزار درهم تعیین کرده بود. برای شرکت کنندگان در جنگ احد

و جنگهای بعد از آن تا حدیبیه ، چهار هزار، و برای رزمندگانی که در جنگهای بعد از حدیبیه مشارکت داشته اند سه هزار درهم در نظر گرفته بود و مقرر داشت تا به کسانی که در جنگهای بعد از پیغمبر خدا(ص ) شرکت کرده بودند از دو هزار و یک هزار و پانصد و یک هزار تا دویست درهم مقرری تعیین شود. راوی گفته است که تا عمر زنده بود پرداخت حقوق بر همین قاعده صورت می گرفت . و نیز گفته است :

عمر برای زنان رزمندگان جنگ بدر پانصد، و زنان جنگجویان بعد از بدر تا حدیبیه چهار صد، و برای همسران رزمندگان بعد از حدیبیه سیصد، و زنان رزم آوران جنگ قادسیه دویست ، و برا بقیه زنان سربازان اسلام به طور تساوی مستمری تعیین کرد (251).

اما روایت یعقوبی در تاریخش با این روایت این اختلاف را دارد که :

عمر برای سران و بزرگان مکه از قریش ، مانند ابوسفیان بن حرب و معاویه بن - ابی سفیان ، پنج هزار تعیین کرده بود (252).

و بدین سان عمر خلیفه ، برخی از مردمان را در عطایا و حقوق و بر برخی دیگر مقدم داشت تا آنجا که بعضی تا شصت برابر دیگران حقوق دریافت می کردند؛ مانند مستمری عایشه که دوازده هزار درهم بود، نسبت به دریافتی دیگر زنان که مسلمان که دویست درهم تعیین شده بود.

و به این ترتیب خلیفه عمر بر خلاف سنت پیغمبر خدا(ص ) در جامعه اسلامی نظامی طبقاتی به وجود آورد، و در نتیجه ثروت باد آورده و انبوه در یک طرف ، و تنگدستی و فقر

در سوی دیگر نمایان شد، و طبقه ای خوشگذران و تنبل ، که از زحمت و فعالیت گریزان بودند، در جامعه نو پای اسلامی به وجود آمد.

گویی عمر در آخرین روزهای زندگیش خطری را که از این رهگذر جامعه اسلامی را تهدید می کرد دریافته بود، که به موجب روایتی که در تاریخ طبری آمده گفته است :

اگر نتیجه کارم را پیش از این می دانستم ، تعدیل ثروت می کردم ، و اضافه داراییهای توانگران را گرفته ، در میان مهاجران فقیر و بینوا قسمت می کردم (253)!