دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 67

همین لفظ من (از) که بعد از کلمه زکات در کلام پیغمبر(ص ) آمده ، انواع مختلف زکات را بیان می کند که عبارتند از:

1. من المغانم خمس الله . یعنی از دستاوردها خمس خدا.

2. سهم النبی و صفیه . یعنی سهم پیغمبر(ص ) و خالصه او.

3. و انواع صدقاتی را که خداوند بر مؤ منان واجب فرمود، یا نوع واجب صدقه .

رسول خدا این چنین صدقه واجب را یک نوع از اقسام زکات قرار داده است . و خداوند مصرف صدقه را به موارد هشتگانه زیر که به آنها تصریح شده منحصر فرموده است و می فرماید:

انما الصدقات للفقراء والمساکین والعاملین علیها والمؤ لفه قلوبهم و فی الرقاب والغارمین و فی سبیل الله وابن السبیل فریضه من الله ، والله علیم حکیم . یعنی صدقات برای فقرا و بینوایان و ماءمورین جمع آوری آنها و استمالت و دلجویی کفار و بردگان و زیان دیدگان و در راه خدا و در راه ماندگان است . فریضه ای از جانب خداست و خدا دانا و حکیم است . (توبه / 60).

زکات در هیچ کجای قرآن به تنهایی نیامده ، بلکه در بیست و پنج آیه همراه با نماز ذکر شده است (268). و هر

جا که لفظ زکات در کلام خدا یا پیامبرش به همراه نماز آمده باشد، به طور مطلق حق خداوند را در مال در نظر داشته است . از آن جمله آنچه را که به حد نصاب رسیده باشد از نقدین ، یعنی طلا و نقره ، و انعام و غلات ، که صدقات واجبه می باشند، و نیز حق خداوند در بهره ها و دستاوردها. که خمس نامیده می شود، و یا حقی را که خداوند در غیر آنها دارد.

و اگر این لفظ در کلام خدا و پیامبرش با لفظ خمس همراه باشد، منظور فقط صدقات واجبه است . همچنین اگر با نام یکی از موارد اصناف صدقات ، مانند زکاه الغنم ، و زکاه النقدین آمده باشد، باز هم مقصود صدقات واجبه آنها خواهد بود.

در حدیث و سیره به ماءمور جمع آوری صدقات المصدق (269) می گویند نه المزکی . و صدقات دهندگان را المتصدق (270) می نامند نه المزکی یا المتزکی .