دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 94

صفی خالصه ، که به صفایا جمع بسته می شود، در تمام این نامه ها شامل اموال و املاک خالصه پیامبر خدا(ص ) و غیر از خمس می باشد و شرح آن قبلا داده شده است .

علاوه بر آنچه گفتیم ، کلمه خمس در دو نامه دیگر که به پیغمبر(ص ) نسبت داده اند، آمده است ، ولی آنها مورد اعتماد ما نیستند. زیر یکی به نام عبدیغوث از

قبیله بلحارث (372) نوشته شده است ، و این امکان ندارد که رسول خدا(ص ) نامه ای به بنده یغوث که نام بتی است نوشته باشد. چه ، آن حضرت نامهایی چون عبدالعزی و عبدالحجر (373) و عبد عمرو الاصم را به عبدالرحمان یا عبدالله تغییر می داد (374). و دیگری ، نامه ای است که گفته اند آن حضرت را برای نهشل بن مالک وائلی (375) نوشته و آن را با باسمک اللهم آغاز کرده ، در صورتی که شروع نامه های پیغمبر با بسم الله الرحمن الرحیم بوده است .

در نامه ها و پیمان نامه هایی که گذشت ، رسول خدا(ص ) در آن هنگام که به سعد هذیم دستور می دهد که صدقه و زکات و خمس خود را به دو فرستاده اش ، یا هر کسی که ایشان می فرستند، تحویل دهد، از آنها نخواسته بود که خمس غنایم جنگی خود را که در آن شرکت کرده اند بپردازند، بلکه خمس و صدقاتی را که به اموال ایشان تعلق گرفته مطالبه کرده است . به همین ترتیب نامه ای که به جهینه نوشته که در ازای استفاده از آب و چراگاههای زمین ، خمس و زکات خود را بپردازند. و اینها هم مشروط به شرکت آنها در جنگ و به دست آوردن غنایم جنگی در پرداخت خمس نبوده ، بلکه شرط پرداخت خمس و صدقه را مربوط به بهره کشی از مواهب زمین دانسته ، و حکم اسلامی را در آنچه به دست می آورند، به ایشان تعلیم فرموده است .

همچنین زمانی که نمایندگان عبدالقیس را از نحوه پرداخت خمس

از دستاوردهایشان تعلیم فرمود، که اگر به آنها عمل کنند به بهشت می روند، از آنها که از ترس مشرکان ، بجز ماههای حرام جراءت بیرون شدن از قبیله خود را نداشته اند، نخواسته است که خمس غنایم جنگی خود را با مشرکانی که با آنها جنگیده اند و پیروزی هم به دست آورده اند بپردازند، بلکه تنها خمس سود حاصله آنها را از ایشان مطالبه کرده است .

و نیز در فرمانی که برای کارگزارش عمرو بن حزم صادر کرده که صدقات و خمس قبایل یمن را دریافت کند، دستور نداده تا خمس غنایم جنگی را، که قبایل مزبور در آن شرکت داشته اند، از آنان دریافت کند و به حضرتش تقدیم دارد.

و یا نامه هایی که شخصا به قبایل مزبور در مورد پرداخت خمسشان نوشته ، و یا نامه هایی که به غیر از عمرو بن حزم به دیگر کارگزاران خود فرستاده تا خمس دستاوردهای قبایل را دریافت کنند.

جایگاه خمس در تمام آن نامه ها و دستورالعملها، مانند جایگاه صدقه است و هر دوی آن نیز حق خداست در اموال افراد آن قبایل ، بر اساس مقرراتی که خداوند بر اموال ایشان وضع فرموده است .

آنچه بر این موضوع تاءکید می گذارد که لفظ خمسی که در آن نامه ها آمده است خمس غنایم جنگی نیست و آن را کاملا روشن می سازد، این است که حکم جنگ در اسلام ، غیر از مقررات آن در دوره جاهلیت و پیش از آن می باشد که هر فرد یا گروهی در آن زمان این حق را بخود می داده که بر غیر افراد قبیله