دو مکتب در اسلام جلد دوم صفحه 99

خمس خداوند و خمس پیامبرش یکی بوده ، و رسول خدا(ص ) بنا به خواسته خویش از آن بر می داشت و یا می بخشید و یا می گذاشت . و هر کاری را که خود می خواست با آن می کرد (386).

همچنین ابن جریج (387) گفته است :...چهار سهم آن ویژه کسانی بود که در جنگ شرکت کرده بودند، و یک پنجم باقیمانده از آن خدا و پیامبرش بود که یک پنجم آن را هر طور که پیغمبر می خواست به مصرف می رسانید و یک پنجم نیز به ذی القربی می داد (388).

مطلب درستی که در روایت ابوالعالیه و ابن جریج آمده این است که امر سهم خدا و سهم پیامبرش از خمس ، مربوط به شخص پیغمبر(ص ) بوده که آن حضرت هر طور که خودش می خواسته از آن برمی داشته ، یا می بخشیده و یا می نهاده ، و هر کاری را که خود می خواسته با آن می کرده است . اما آنچه از آن دو روایت درک می شود این است که سهم خدا و سهم پیامبر یکی است . و این درست بر خلاف آیه خمس است که خداوند در

آن خمس را به شش سهم تقسیم فرموده است . مگر اینکه منظور از یکی بودن سهم خدا و پیامبر این باشد که هر یک از دو سهم به یک اندازه بوده است . نه اینکه آن دو سهم ، یک سهم حساب می شده است .

و نیز با روایت قتاده (389) درست در نمی آید که گفته است :

هر گاه رسول خدا(ص ) غنیمتی به دست می آورد، آن را به پنج قسمت تقسیم می کرد. یک پنجم آن ، از آن خدا و پیامبرش بود و بقیه را بین مسلمانان قسمت می فرمود. و یک پنجمی را که به نام خدا و پیامبرش برداشته بود، به رسول خدا و ذوی القربی و یتیمان و مساکین و در راه ماندگان آن حضرت اختصاص می یافت . و این یک پنجم به پنج قسمت تقسیم می شد که یک پنجم آن از آن خدا و پیامبرش بود (390).

از روایت ابن عباس در تفسیر طبری چنین بر می آید که دو سهم را به یک سهم تبدیل کردن ، بعد از وفات پیغمبر خدا(ص ) صورت گرفته است . ابن عباس گفته است :

سهم خدا و سهم پیامبر را یکی کردند و ذی القربی را نیز سهمی ، و هر دو سهم را هم در تهیه اسب و جنگ افزار به مصرف رسانیدند (391).

طبری از قول مجاهد آورده است :

از آنجایی که صدقه بر آل محمد(ص ) حرام است ، یک پنجم از خمس برای آنها مقرر شده است (392). و نیز گفته است : خداوند می دانست که در میان بنی هاشم اشخاص تهیدست