دو مکتب در اسلام جلد سوم صفحه 247

مسلم در هر کجا قدم

می گذاشت طبق دستور عبدالملک رفتار می کرد. تا سرانجام در شرق شهر مدینه فرود آمد و مردم آنجا را سه روز مهلت داد و پس از پایان مدت از ایشان پرسید: ای اهالی مدینه ! چه می کنید؟ آیا تسلیم می شوید یا می جنگید؟ گفتند: می جنگیم . گفت : این کار را نکنید. سر فرمانبرداری فرود آورید تا با هم همدست شده قدرت و نیرویمان را یکدست کنیم و بر این پیروان ملحد، که مشتی بی دین و فاسق از هر کجایی دور و برش را گرفته اند، بتازیم . (منظورش عبدالله بن زبیر بود.) در پاسخش گفتند: ای دشمنان خدا! اگر قصد حمله بر او دارید، باید که از این خیال درگذرید، مگر ما می گذاریم که به مکه و خانه خدا حمله برده ، اهالی آنجا را پریشان کنید و احترام آن را از بین ببرید؟ نه به خدا قسم ، چنین اجازه ای را به شما نخواهیم داد. (289)

مسعودی و دینوری نیز آورده اند: اهالی مدینه خندق رسول خدا (ص ) را که در جنگ احزاب حفر شده بود، از نو خاکبرداری کردند و دور مدینه را دیوارها کشیدند. شاعر ایشان ، یزید را مخاطب ساخته ، چنین سرود:

خندق سرافراز ما را حالتی است نشاطانگیز. نه تو ای یزید از ما هستی و نه دایی تو. ای تباه کننده نماز به خاطر شهوات ! زمانی که ما کشته شدیم تو نیز به آیین مسیحیت روی آور و مسیحی شو. آنگاه شراب بخور و نمازهای جمعه را به فراموشی بسپار! (290)

ذهبی می گوید ابن حنظله آن شبها را در

مسجد می گذرانید. چیزی نمی خورد و نمی آشامید و روزها را روزه می داشت و آن را هم با اندکی شربت سویق می گشود.

و هرگز دیده نشد که چشم از زمین برگیرد و سر به آسمان برآرد.

چون مسلم و یارانش رسیدند، فرزند حنظله در میان اصحابش به سخنرانی برخاست و آنان را به پیکار و جنگ و پایمردی در نبرد تشویق و تحریض کرد و در آخر گفت : بارخدایا! ما به تو دلگرم هستیم .

صبحگاهان مردم مدینه آماده پیکار شدند و جنگی نمایان کردند که از پشت سر صدای تکبیر به گوششان رسید. ناگاه بنو حارثه از جانب حره بر سرشان یورش آوردند و ابر اثر این هجوم ناگهانی ، مبارزان مدینه شتابان عقب نشستند.

عبدالله بن حنظله را، که به یکی از فرزندانش تکیه داده و به خواب رفته بود، فرزندش بیدار کرد و از ماجرا باخبرش ساخت . چون عبدالله چنان دید، بزرگترین فرزندش را به مقابله آنان فرمان داد. او نیز در اجرای دستور پدر جنگید تا کشته شد.