دو مکتب در اسلام جلد سوم صفحه 307

حدثنی ، یعنی از فلانی شنیدم ، یا حدیث کرد مرا. یعنی حدیث را از شخص استاد محدث شنیده است . و گاهی می گوید: انبانا یعنی ما را آگاه کرد.

2 - خواندن نزد شیخ محدث

از آنجا که در این مورد شاگرد حدیث را از نظر استاد محدث می گذراند، عرض نامیده می شود. خواه این عرضه از روی کتابی باشد، یا از حافظه شاگرد.

و نیز خواه استاد محدث آن را با اصلی که در دست دارد مقابله کند، یا با اصلی که در نزد شخص مورد اطمینان و ثقه او موجود است ، و یا به محفوظات خود مراجعه نماید.

در چنین حالتی هرگاه شاگرد بخواهد این حدیث را در جای دیگری روایت کند، می گوید: قراءت علی فلان ... یعنی این را نزد فلانی خواندم ، یا کسی خواند و من شنیدم و استاد آنرا تاءیید و تصدیق کرد. و می تواند هم بگوید: حدثنا و اخبرنا.

البته با قید لفظ خواندن در نزد استاد.

در هر دو حالت اگر به همراه شاگرد کسی دیگر هم وجود داشته باشد، لفظ جمع حدثنا و انبانا را بر زبان می آورد. و پس از اینکه تمامی حدیث شنیده و یا کتاب خوانده شد، استاد محدث به شنوندگان اجازه روایت آن را می دهد.

3 - مناوله ، و آن بر دو نوع است : (404)

الف . مناوله همراه با اجازه که عرض المناوله نامیده می شود، در مقابل عرض القراء که در مرتبه فروتری از سماع و شنیدن قرار دارد.

ب . مناوله ، بدون اجازه . به این صورت که استاد محدث به شاگردش کتابی را می دهد و