دو مکتب در اسلام جلد سوم صفحه 330

ائمه اهل بیت (ع ) این قاعده را نهاده اند و گاه اتفاق افتاده که علت آن را هم بیان داشته اند و گاهی نیز بدون ذکر علت آن را مطرح فرموده اند. قواعد دیگری نیز از جانب ایشان برای شناخت حدیث در دست است ؛ همانند حدیثی که از حضرت رضا (ع ) به شرح زیر آمده است :

روزی جمعی از اصحاب حضرت امام علی بن موسی الرضا - علیه السلام - در قضاوت درباره دو حدیث خلاف یکدیگر که از پیامبر خدا (ص

) در یک موضوع روایت شده بود، دستخوش اختلاف نظر گردیده بحث و گفتگویشان سخت بالا گرفته بود.

پس در محضر آن حضرت گرد آمده حل این مشکل را از وی جویا شدند.

آن حضرت فرمود:

خداوند ناروا را حرام ، و بایسته را حلال فرموده و فرایضی را مقرر داشته است .

پس حدیثی که حلال خدا را حرام و یا حرام خدا را حلال اعلام کند، و یا واجبی را که در کتاب خدا مقرر گردیده و ثابت اعلام شده و چیز در نسخ آن نیامده است ، رد کند، در چنان حالتی روا نیست که به آن حدیث عمل شود. زیرا که رسول خدا (ص ) هرگز حلال خدا را حرام ، و حرام او را حلال نکرده احکام و واجبات الهی را تغییر نداده است . بلکه در تمام موارد فرمانبردار خداوند و تسلیم اوامر او بوده و دستورات خدا را انجام داده . و این است که خداوند می فرماید: ان اءتبع الا ما یوحی الی . (تنها پیرو وحی الهی هستم .) و حضرتش فرمانبردار خدای تعالی و به جا آورنده اوامری بود که به وی فرمان به جای آوردن و تبلیغ آن را داده است .

راوی می گوید: به حضرتش عرض کردم : از شما، از قول پیامبر خدا (ص ) حدیثی را در موردی می آورند که در قرآن نیست ، بلکه تنها در سنت است . آنگاه خلاف آن را از شما می آورند، در این صورت چه باید کرد؟ حضرت رضا (ع ) فرمود:

پیامبر خدا (ص ) از چیزهایی نهی فرموده که آن نهی حرام است . آن نهی

حرام . در آن مورد نهیش در راستای نهی خدا است . و به مواردی امر فرموده که لازم الاجرا بوده ، همانند واجب الهی . امرش در آن مورد مانند فرمان خداست .