دو مکتب در اسلام جلد سوم صفحه 331

پس اگر از پیامبر خدا (ص ) حدیثی در نهی حرام آمد و سپس حدیثی بر خلاف آن دیده شد، نمی توان به آن عمل کرد. و همین طور است در جایی که حضرتش به انجام چیزی امر داده باشد. چه ، ما در موردی که پیامبر خدا اجازه نداده باشد، اجازه نمی دهیم ، و بر خلاف فرمان حضرتش دستوری صادر نمی نماییم . مگر آن هنگام که ضرورت و ترس ایجاب نماید.

اما اینکه ما بیابیم و آنچه را پیامبر خدا (ص ) حرام فرموده است حلال اعلام کنیم ، با آن را که حضرتش روا داشته ، حرام نماییم ، امری است ناشدنی .

زیرا ما پیرو رسول خدا (ص ) هستیم اوامر او، همان گونه که پیامبر خدا پیرو فرامین پروردگارش می باشد و تسلیم اوامر او. این است که خدای عزوجل می فرماید: ما ءالیکم الرسول فخذوه و ما نهاکم عنه فانتهوا

و خداوند از چیزهایی نهی کرده که نهی حرام نیست ، بلکه زشتی و بدی و خودداری از آنها مورد نظر بوده است . همچنین به چیزهایی فرمان داده که واجب شرعی و لازم الاجرا نمی باشند بلکه برتری و ارجحیت آنها در دین ملحوظ است .

و آنگاه بنا به سبب و یا به جهتی در آن اجازه و اختیار داده است . پس در آنچه پیامبر خدا (ص ) از نظر ناخوشایند بودن آن را نهی فرموده

، یا به جهت و ارجحیت ، آن را مقرر داشته ، می توان به آن عمل نمود، و اگر در آن حال از ما خبری به شما رسید، به اتفاق روایت کنندگان در نهی آن ، و چیزی آن را رد نکرده بود، و هر دو خبر صحیح و معروف ، و راویان در آن متفق بودند، لازم است که یکی یا هر دو را قبول کرد و پذیرفت . و یا هر کدام را دوست داشته باشید و بخواهید، از باب توجه به تسلیم اوامر پیامبر خدا (ص )، آن را نپذیرد، به خدای بزرگ شرک ورزیده است .

پس اگر دو خبر مختلف را به شما عرضه کردند، آن دو را با حلال و حرامی که در کتاب خدا آمده است بسنجید، و آن را بپذیرید که موافق کتاب خدا باشد.

اما آن را که در کتاب خدا نباشد، با سنتهای پیامبر خدا (ص ) مقایسه نمایید، و آنچه را در سنت آمده و نهی شده است ، آن هم نهی حرام ، و یا از پیامبر خدا (ص ) در این مورد امر شده و تاءکید کرده است ، مطابق نهی پیامبر و فرمان او عمل کنید.

اما آنچه را در سنت از لحاظ زشتی و نکوهیدگی نهی شده باشد، و آنگاه خبر دیگری خلاف آن آمده ، این به آن معنی است که پیامبر خدا (ص ) آن را خوش نداشته ولی حرامش نفرموده و عمل به آن را اجازه داده است .

اینجاست که پذیرش همه آنها و یا هر کدام را که بخواهید مجاز است و از باب تسلیم و پیروی و