دو مکتب در اسلام جلد سوم صفحه 342

از آنچه گفتیم آشکارا چنین بر می آید که مکتب اهل بیت جز بر صحت و درستی کتاب خدای متعال سر تسلیم فرود نمی آورد، و اینکه دانشمندان این مکتب در غیر کتابهای فقهی خود به پاس امانتداری علمی احیانا احادیثی را ثبت می نمایند که خود به صحت آنها اعتمادی نداشته ، بلکه ضعیفشان می دانند. زیرا امانت علمی ایجاب می کند که آنها حتی یک حدیث را هم به دلیل اینکه ایشان آن را ضعیف تشخیص داده اند، نباید از نظر دانشمندان و محققین نسلهای آینده پنهان دارند.

و هیچ عیب و ایرادی هم بر آنچه در بخشهای مختلف غیرفقهی آورده اند وارد نیست ، بلکه خرده گیری و ایراد بر نویسندگان کتابهای صحاح و حسان چهارگانه است ، اگر حدیث ضعیفی در آنها وارد شده باشد.

اکنون که سخن به اینجا رسید، بجاست تا به کتاب معجم رجال الحدیث استاد فقیهان ، آیت الله العظمی خویی - رضوان الله علیه - مراجعه کنیم . ایشان در همین زمینه زیر عنوان : روایات کتابهای چهارگانه - کتب اربعه - قطعی الصدور نمی باشد، (450) به آن معنی که با قاطعیت نمی توان گفت که الفاظ آنها عینا از ناحیه پیامبر خدا (ص

) و یا یکی از معصومین (ع ) وارد شده است ، در صحت روایات کافی و من لا یحضره الفقیه و تهذیبین جای تاءمل است ، ثابت کرده که شیخ طوسی و صدوق و استاد او صحت همه احادیثی را که در کافی آمده است ، باور نداشته اند.

و اینکه شیخ طوسی تمامی احادیثی را که در من لا یحضره الفقیه آمده ، به صحت آنها اعتماد نداشته و مهمتر از همه اینکه شیخ کلینی خود تمامی احادیثی را که در کتاب کافی آورده است صحیح نمی شناخته است .

همچنین شیخ صدوق نیز همه احادیثی را که در من لا یحضره الفقیه آورده صحیح نمی دانسته ، و شیخ طوسی نیز تمامی احادیثی را که در تهذیب و استبصار آورده است صحیح نمی دانسته است .

ایشان این موارد را با دلایل قوی ثابت کرده ، از آن جمله فرموده است : چطور ممکن است گفته شود که شیخ کلینی با دیگری باور داشته اند که تمامی احادیثی که در کتاب کافی آمده است ، صدورش از ناحیه شخص پیامبر خدا (ص ) و یا یکی از ائمه (ع ) قطعی می باشد، در صورتی که کلینی سخن نامبردگان ذیل را درکتاب خود آورده است :

هشام بن حکم ، ابوایوب نحوی ، نظر بن سوید، اسید بن صفوان ، ادریس بن عبدالله اودی ، فضیل ، ابوحمزه ، یمان بن عبیدالله ، اسحاق بن عمار، یونس ، ابراهیم ابی البلاد، ابونعیم طحان ، اسماعیل بن جعفر. و اینان نه پیغمبرند، و نه از ائمه اهل بیت او تا سخنانشان احادیث صحیح باشد. (451)

پایان سخن و فشرده ای از دو گفتار

همان