دو مکتب در اسلام جلد سوم صفحه 349

قلوب الناس معک ، و سیوفهم مع بنی امیه . یعنی دلهای مردم با توست ، اما شمشیرهایشان در خدمت بنی امیه می باشد.

اکنون در پرتو بررسیهای گذشته بسادگی می توانیم مشکل آن روزگار را به شرحی

که بیاید دریابیم .

مسلمانان در عصر امام حسین (ع )

مسلمانانی که در مرکز اسلام ، یعنی مکه و مدینه ، یا مرکز خلافت ، یعنی شام و کوفه ، سکونت داشتند، اطاعت و فرمانبرداری از خلیفه را، هر کس که باشد و با هر صفت و خصلتی و در هر چه فرمان دهد، امری لازم و جزء دین می دانستند.

و چنین باور داشتند که قیام علیه فرمانروا، شکستی در اتحاد و یکپارچگی امت اسلامی و خروج از دین خواهد بود. این طرز برداشت و نحوه تفکر مسلمانان آن عصر بوده است . در حالی که هنوز در میان ایشان کسانی بودند که پیغمبر اسلام (ص ) را دیده و پای سخن و حدیث آن حضرت نشسته و تابعین با حسان و عقلا و صاحبنظران نیز در میان آنان بودند.

چنانچه حال مسلمانان حاضر در مراکز اسلامی چنین باشد، احوال دیگر مسلمانان که در شهرها و سرزمینهای دور اسلامی ، چون اقصی نقاط افریقا و ایران و دیگر سرزمینهای عربی زندگی می کردند که نه پیغمبر خدا (ص ) را دیده بودند و نه پای صحبت او و اهل بیتش نشسته ، و نه از معالم دین و مکتب ایشان بهره ای برده بودند، چگونه خواهد بود؟!

مسلمانانی که اسلام را تنها از چشم انداز پایتخت اسلامی و دار و دسته مقام خلافت دیده ، مخصوصا آن را در رفتار و گفتار خلیفه مجسم می دانستند، و چه خلیفه ای و چه سیره و رفتاری !

خلیفه ای که دینی نداشت تا او را از انجام خواهشهای نفسانیش باز دارد، خلیفه ای که شراب می خورد، نماز می خواند، تار می نواخت ، و

خوانندگان در خدمتش به آوازخوانی و نوازندگی می پرداختند.