دو مکتب در اسلام جلد سوم صفحه 384

و هم در زمان ایشان بود که کار تدوین تمامی سنت پیامبر خدا (ص ) در کتابهای کوچک و تالیفات بزرگ صورت تحقق به خود گرفت .

همچنین ائمه (ع ) کوشش پیگیر خود را در ارشاد تک تک افراد امت به کار بردند، تا جایی

که از آنها گروههای صالح اسلامی پدید آمد و دانشمندانی فاضل و برجسته از میانشان برخاست که به کتابهای مشحون از احادیثی مراجعه می کردند که شامل تمامی چیزهایی بود که افراد امت اسلامی از حقایق اسلام بدآنها نیاز داشتند.

بدین سان در پایان این عهد واجب تبلیغی ائمه اهل بیت - علیهم السلام - پایان پذیرفت ؛ همان گونه که وظیفه تبلیغ پیامبر خدا (ص ) در آخرین سال زندگانی شریفش به پایان رسیده بود.

همچنین در پایان این دوره ، حکومت بالغه الهی چنین اقتضا یافت که امام زمان تا آنگاه که خداوند اراده فرماید، از انظار غائب باشد و این بود که پیروان حضرتش به فقهای مکتب ایشان مراجعه کردند و آنها به نیابت عامه از سوی امام زمان ، و بدون اینکه کسی مخصوصا ایشان را به چنین سمتی تعیین کرده باشد، وظیفه نیابت از آن حضرت را بر عهده گرفتند و از آن تاریخ زمان غیبت کبرای حضرت امام زمان آغاز گردید و فقها مکتب اهل بیت از آن موقع تا کنون و تا آنگاه که خدا بخواهد، به نیابت از حضرت حجت (عج ) بار سنگین تبلیغ اسلام و مکتب اهل بیت را بدوش کشیده و می کشند.

فقها به نمایندگی از امام عهده دار تبلیغ هستند

در عهد ائمه اهل بیت (ع )، فقهای مکتب ایشان بتدریج بار مسؤ ولیت تبلیغ را به دوش گرفته در این راه ورزیده شدند. این وظیفه در عصر غیبت صغری راه تکامل را در پیش گرفت ، و در دوره غیبت کبری به اوج کمال خود رسید، به طوری که جلسات درسی که در عهد ائمه (ع ) در زوایای مساجد و خانه

ها تشکیل می شد، از دانشکده ها و حوزه های علمیه ای سر در آورد که در شهرهای بزرگی چون بغداد در زمان شیخ مفید و سید مرتضی ، و در نجف اشرف در عهد شیخ طوسی و دیگران ، و سپس در کربلا و حله و اصفهان و خراسان و قم در عصر دیگر فقها پایه گذاری شده بود.

از آن تاریخ به بعد طالبان علوم اسلامی به ندای آیه کریمه فلولا نفر من کل فرقه طائفه لیتفقهوا فی الدین و لینذروا قومهم اذا رجعوا الیهم لعلهمم یحذرون از هر گوشه کشور به این حوزه ها و دانشکده های علوم دینی روی آوردند.

این دانشجویان و طالبان علوم دینی در آن حوزه ها پیرامون دانشمندان بلندآوازه گرد می آمدند و از چشمه گوارای علوم ایشان سیراب می گردیدند، و سپس به زادگاه های خود باز می گشتند تا به نوبه خویش و نسلی پس از نسل دیگر به کار تبلیغ اسلامی بپردازند. هر نسلی به نوبه خود این وظیفه مقدس را برای خدمت به جهان اسلام انجام می دادند و علوم و معارف اسلام راستین محمدی را با کمال دقت و احتیاط دست به دست می گردانیدند.