- پیش گفتار 1
- سخن آغاز 3
- اشاره 7
- بخش اول: اخلاق فردی 7
- اشاره 8
- الف: بایدها 8
- «1» اخلاص 9
- «2» توکل 13
- «3»اعتدال 17
- «4»تواضع 21
- «5»کنترل چشم و گوش و زبان 25
- اشاره 29
- «6»حیا 29
- 2. حیا از خود 30
- 1. حیا از خدا 30
- 3. حیا از پیامبر(صلّی الله علیه و آله ) 31
- 4. حیا از فرشتگان 31
- 5. حیا از مردم 32
- «7»خوف و رجا 34
- «8»یاد خدا 38
- «9»یاد مرگ و قیامت 42
- «10»محاسبه و مراقبه 46
- «11»«باید»های اخلاقی دیگر 50
- 2. شکر 50
- اشاره 50
- 1. صبر 50
- 3. زهد 51
- 5. رضا و تسلیم 51
- 4. تقوا 51
- 8. وَرَع 52
- 6. یقین 52
- 9. قناعت 52
- 7. صدق 52
- 10. پاکدامنی 53
- اشاره 54
- ب:نبایدها 54
- «1»هوای نفس 55
- «2» غضب 61
- «3»ریا و تظاهر 66
- اشاره 71
- «4» کینه و عداوت 71
- 2. به هم خوردن رابطه ها: 72
- 1. رنج درونی کینه توز: 72
- «5» حسد 75
- «6»طمع 80
- «7»عجله و شتاب 84
- «8» اسراف و تبذیر 88
- «9» کفران نعمت 92
- اشاره 96
- «10» عجب و خودپسندی 96
- 1. تکبر بر دیگران: 97
- 3.عامل رکود: 97
- 4. تباه کننده عمل خیر: 97
- اشاره 97
- 2. احساس تنهایی و وحشت: 97
- درمان عُجب 98
- اشاره 101
- 2. قساوت قلب 101
- «11»«نباید»های اخلاقی دیگر 101
- 1. حب دنیا: 101
- 3. لجاجت 102
- 5. کبر 102
- 6. شک 102
- 4. شهوت 102
- 8. دروغ 103
- 7. پرحرفی 103
- 9. حرص و آز 103
- 10. هوای نفس 104
- اشاره 105
- بخش دوم: اخلاق اجتماعی 105
- اشاره 106
- الف: بایدها 106
- «1»حسن خلق 107
- «2» عفو و گذشت 111
- «3»اصلاح و آشتی 115
- «4» خدمت و کارگشایی 119
- «5» رعایت حقوق دیگران 124
- «6» دوستی و آداب آن 129
- «7»صدق و امانت 133
- «8» ادب گفتاری وشنیداری 137
- «9» آبرو داری و رازداری 141
- «10» مشورت و رایزنی 145
- «11»مدارا و مردم داری 149
- «12»تقدیر و تشویق 153
- «13»تعاون و مشارکت 157
- «14» نقد پذیری 161
- «15»مسئولیت و تعهد 165
- اشاره 169
- ب: نبایدها 169
- «1»سوء ظن 170
- «2»عیب جویی 175
- «3» استهزاء 179
- «4»جدل و مِراء 183
- «5»قهر و جدایی 187
- «6» پیمان شکنی وبدقولی 191
- «7»بدزبانی و فحش 195
- «8»مکر و فریب 199
- «9»روابط ناسالم 203
- «10»تجسّس و تفتیش 207
- «11»تحقیر و توهین 211
- «12» غیبت و تهمت 215
- «13» دروغ و شایعه پراکنی 219
- «14»مردم آزاری و مزاحمت 224
- «15»حرام خواری 228
- دو تکلیف اجتماعی مهم 232
- فهرست منابع 236
می زند، مثل شوخی های بی مورد، جرّ و بحث ها و مجادلات، تفاخر و خودخواهی، حسد و بخل.
امام هادی(علیه السّلام) می فرماید: مراء و جدال، دوستی های کهن را خراب می کند و پیوندهای استوار را از هم می گسلد. (1)
امام علی(علیه السّلام) نیز می فرماید: هر کس با برادرانش مناقشه و نزاع کند، دوستش کم می شود.(2)
پس هم باید کوشید تا هر چه بیشتر دوست شایسته داشت، چرا که «هزار دوست کم است و یک دشمن بسیار» ، و هم باید در حفظ دوستان و دوستی ها تلاش کرد و از اموری که صداقت ها را به هم می زند پرهیز کرد.
این کلام زیبای امام علی(علیه السّلام) هم از یادمان نرود که فرمود:
اَعْجِزُ النّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنْ اِکتِسابِ الإخوانِ، وَاعْجَزُ مِنْهُ مَنْ ضَیَّعَ مَن ظَفِرَ بِهِ مِنْهُمْ؛(3)
عاجزترین مردم کسی است که از به دست آوردن دوستان ناتوان باشد. ناتوان تر از او کسی است که دوستان به دست آورده را از دست بدهد.
سؤالات درس:
1. تأثیر دوست خوب و دوست بد را توضیح دهید.
2. چگونه دوستان خود را بشناسیم؟
3. با چه کسانی دوستی نکنیم؟
1- میزان الحکمه، حدیث 10293.
2- همان، حدیث 10301، غررالحکم، حدیث 8772.
3- نهج البلاغه، حکمت 12.