- پیش گفتار 1
- سخن آغاز 3
- اشاره 7
- بخش اول: اخلاق فردی 7
- الف: بایدها 8
- اشاره 8
- «1» اخلاص 9
- «2» توکل 13
- «3»اعتدال 17
- «4»تواضع 21
- «5»کنترل چشم و گوش و زبان 25
- اشاره 29
- «6»حیا 29
- 2. حیا از خود 30
- 1. حیا از خدا 30
- 3. حیا از پیامبر(صلّی الله علیه و آله ) 31
- 4. حیا از فرشتگان 31
- 5. حیا از مردم 32
- «7»خوف و رجا 34
- «8»یاد خدا 38
- «9»یاد مرگ و قیامت 42
- «10»محاسبه و مراقبه 46
- 1. صبر 50
- «11»«باید»های اخلاقی دیگر 50
- 2. شکر 50
- اشاره 50
- 4. تقوا 51
- 3. زهد 51
- 5. رضا و تسلیم 51
- 7. صدق 52
- 9. قناعت 52
- 8. وَرَع 52
- 6. یقین 52
- 10. پاکدامنی 53
- اشاره 54
- ب:نبایدها 54
- «1»هوای نفس 55
- «2» غضب 61
- «3»ریا و تظاهر 66
- اشاره 71
- «4» کینه و عداوت 71
- 1. رنج درونی کینه توز: 72
- 2. به هم خوردن رابطه ها: 72
- «5» حسد 75
- «6»طمع 80
- «7»عجله و شتاب 84
- «8» اسراف و تبذیر 88
- «9» کفران نعمت 92
- اشاره 96
- «10» عجب و خودپسندی 96
- 3.عامل رکود: 97
- 1. تکبر بر دیگران: 97
- اشاره 97
- 2. احساس تنهایی و وحشت: 97
- 4. تباه کننده عمل خیر: 97
- درمان عُجب 98
- «11»«نباید»های اخلاقی دیگر 101
- اشاره 101
- 2. قساوت قلب 101
- 1. حب دنیا: 101
- 5. کبر 102
- 4. شهوت 102
- 3. لجاجت 102
- 6. شک 102
- 8. دروغ 103
- 7. پرحرفی 103
- 9. حرص و آز 103
- 10. هوای نفس 104
- بخش دوم: اخلاق اجتماعی 105
- اشاره 105
- الف: بایدها 106
- اشاره 106
- «1»حسن خلق 107
- «2» عفو و گذشت 111
- «3»اصلاح و آشتی 115
- «4» خدمت و کارگشایی 119
- «5» رعایت حقوق دیگران 124
- «6» دوستی و آداب آن 129
- «7»صدق و امانت 133
- «8» ادب گفتاری وشنیداری 137
- «9» آبرو داری و رازداری 141
- «10» مشورت و رایزنی 145
- «11»مدارا و مردم داری 149
- «12»تقدیر و تشویق 153
- «13»تعاون و مشارکت 157
- «14» نقد پذیری 161
- «15»مسئولیت و تعهد 165
- اشاره 169
- ب: نبایدها 169
- «1»سوء ظن 170
- «2»عیب جویی 175
- «3» استهزاء 179
- «4»جدل و مِراء 183
- «5»قهر و جدایی 187
- «6» پیمان شکنی وبدقولی 191
- «7»بدزبانی و فحش 195
- «8»مکر و فریب 199
- «9»روابط ناسالم 203
- «10»تجسّس و تفتیش 207
- «11»تحقیر و توهین 211
- «12» غیبت و تهمت 215
- «13» دروغ و شایعه پراکنی 219
- «14»مردم آزاری و مزاحمت 224
- «15»حرام خواری 228
- دو تکلیف اجتماعی مهم 232
- فهرست منابع 236
«1»سوء ظن
بدگمانی به دیگران یکی از بیماری های اخلاقی است و ریشه روانی دارد. گاهی هم رفتارهای نامناسب دیگران، حسّ بدگمانی را در انسان پدید می آورد.
افرادی که «سوء ظن» دارند، به همه بدبین اند و کارهای آنان را براساس انگیزه های خصمانه و ریاکارانه تحلیل می کنند و به کسی اعتماد نمی کنند و هر حرف را به نوعی دشمنی دانسته و بر غرض ورزی حمل می کنند و هر کار را به بدترین شکل ممکن تفسیر و تحلیل می کنند. اینگونه افراد، چون همه را بد می دانند، به کسی اطمینان نمی کنند، با کسی دوست نمی شوند و در نتیجه تنها می مانند.
سوء ظن، گاهی منشأ خاصی دارد. گاهی هم بدون هرگونه دلیل و سبب است. سوء ظن یکی از گناهان است. قرآن کریم از آن نهی کرده و فرموده است:
(یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثیراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْم)؛(1)
ای کسانی که ایمان آورده اید، از بسیاری از گمان ها پرهیز کنید، همانا بعضی از گمان ها گناه است.
1- حجرات، آیه 12.