- اشاره 1
- مقدمه ناشر 1
- میزان در توحید و شرک 1
- فتاوای وهابیان در مصادیق شرک 2
- توحید، اساس دعوت انبیا 3
- مراحل توحید 3
- توضیح 4
- 1 - توحید در الوهیت 4
- 2 - توحید در خالقیت 5
- 3 - توحید در ربوبیّت 5
- 4 - توحید در عبادت 5
- بررسی مفهوم عبادت 6
- اشاره 9
- الف) اعتقاد به الوهیت کسی که بر او خضوع کرده است 9
- ارکان عبادت 9
- اعمال به نیت است 10
- ب) اعتقاد به ربوبیت کسی که بر او خضوع کرده است 10
- عقیده مشرکان 11
- تقسیم توحید نزد وهابیان 12
- شرک 13
- اقسام شرک 14
- اشاره 14
- 1 - شرک جلی 14
- توضیح 14
- 2 - شرک خفی 14
- حکم شرک به خداوند 15
- شرک در خالقیت 15
- اشاره 15
- شرک در عبادت وطاعت 15
- شرک در ربوبیت 15
- شرک در الوهیت 15
- 4 - مشرک در آتش است 16
- 3 - شرک موجب سقوط از مقامات عالی است 16
- 2 - شرک، ظلمی بزرگ است 16
- 1 – شرک ، گناهی نابخشودنی 16
- 8 - نهی از شرک، محور گفت و گوی ادیان 17
- 6 - مشرک بدون برهان است 17
- 9 - خباثت مشرک 17
- 5 - مشرک در گمراهی است 17
- 7 - شرک موجب حبط عمل است 17
- توضیح 18
- 10 - خداوند از مشرک بیزار است 18
- سرچشمه های شرک 18
- 11 - نفی شرک، هدف بعثت انبیا 18
- 1 - پیروی از اوهام 19
- 2 - حس گرایی 19
- 3 - منافع خیالی 20
- 4 - تقلید کورکورانه 20
- اشاره 21
- 1 - اعتقاد به سلطه غیبی برای غیر خداوند 21
- ملاک های شرک نزد وهابیان 21
- پاسخ 21
- پاسخ 22
- 2 - تأثیر مرگ در تحقق مفهوم شرک 22
- پاسخ 23
- ایمان و کفر 23
- 3 - دعا نوعی عبادت است 23
- ایمان در لغت و اصطلاح 24
- اشاره 24
- اموری که ایمان به آن ها واجب است 25
- کفر در لغت و اصطلاح 26
- اقسام کفر 27
- تکفیر اهل قبله 28
- اجتناب از گزافه گویی در تکفیر 29
- تکفیر مسلمانان از دیدگاه روایات 29
- فرق بین اسلام و ایمان 30
- توضیح 30
- 1 - اسلام در مقابل ایمان 30
- غلوّ محمّد بن عبدالوهاب در تکفیر 31
- اشاره 31
- 1 - توحید انحصاری 31
- 3 - تسلیم، ورای تصدیق قلبی 31
- 2 - تسلیم زبانی وتصدیق قلبی 31
- 2 - نسبت شرک به علمای اسلام 32
- 3 - تکفیر اشخاص 32
- 6 - تکفیر شخصی 33
- 4 - مقایسه بین افراد 33
- 5 - نسبت انکار معاد به غالب مردم 33
- 10 - تکفیر اهل مکه 34
- 8 - تکفیر امامیه 34
- 9 - تکفیر کسی که صحابه را ناسزا می گوید 34
- 7 - کفر تمام دیار 34
- 11 - تکفیر اهالی برخی مناطق 35
- 12 - تکفیر ابن عربی 36
- 13 - تکفیر اکثر مسلمانان 36
- 16 - نسبت شرک به علم فقه 37
- 17 - تکفیر متکلمین 37
- 14 - بت پرستی در نجد 37
- 15 - تکفیر فخر رازی 37
- نظری گذرا به کتاب «کشف الشبهات» 38
- اشاره 38
- 18 - دیدگاه محمّد بن عبدالوهاب نسبت به مسلمانان معاصر 38
- نقد اوّل 39
- نقد دوم 39
- پاسخ 39
- پاسخ 40
- نقد چهارم 41
- نقد سوم 41
- پاسخ 41
- پاسخ 41
- حیات برزخی 42
- اشاره 43
- ترکیب انسان از روح و جسم 43
- توضیح 43
- فتواهای وهابیان 43
- استمرار حیات بعد از انتقال از دنیا 44
- الف) آیات 46
- توضیح 46
- وجود ارتباط بین حیات برزخی و حیات مادّی 46
- ب) روایات 47
- حیات انبیا در عالم برزخ 48
- کرامات اولیا در عالم برزخ 50
- حکم قرائت قرآن بر مردگان 51
- 1 - آیات 53
- اشاره 53
- بهره مندی اموات 53
- 2 - روایات 54
- اشکال اوّل 55
- اشکال دوم 55
- بررسی اشکالات وهابیان 55
- پاسخ 55
- سنّت و بدعت 56
- پاسخ 56
- فتاوای وهابیان در مصادیق بدعت 57
- اشاره 57
- تحجّر وهابیان 62
- نمونه هایی از انحراف فکری 63
- ادله وهابیان بر حرمت این مصادیق 63
- پاسخ اجمالی 64
- سنّت در لغت و اصطلاح 65
- بدعت در اصطلاح 67
- بدعت در لغت 67
- تشویش در مفهوم بدعت 68
- ارکان بدعت 69
- حرمت بدعت 69
- نمونه هایی از عمومات قرآنی 70
- نمونه هایی از عمومات حدیثی 72
- شواهد تاریخی بر تطبیق 73
- شمولیّت و عمومیّت تشریع اسلامی 74
- وسعت دایره حلال 74
- نقدِ میزان بودن فعل سلف 76
- اصل عملی اباحه در اشیا و افعال 76
- بدعت حَسن و قبیح از نظر اهل سنّت 76
- اشاره 77
- پاسخ 77
- الف) بدعت های خلیفه اوّل 79
- مصادیق واقعی بدعت 79
- توضیح 79
- ج) بدعت های عثمان 80
- ب) بدعت های خلیفه دوم 80
- عوامل پیدایش بدعت 81
- 2 - متابعت از هوای نفس 81
- 1 - مبالغه در تعبّد انسان نسبت به خداوند 81
- اشاره 81
- 3 - نبود روحیه تسلیم 82
- ب) خطّ تسلیم وتعبّد محض 82
- حجیت سنّت اهل بیت علیهم السلام 82
- توضیح 82
- اشاره 82
- الف) خطّ فکری اجتهاد در مقابل نصوص 82
- 2 - حدیث ثقلین 83
- 1 - آیه تطهیر 83
- تعریف غلوّ 84
- غلوّ 84
- توضیح 84
- نشانه های غلوّ 85
- پدیده غلوّ در جهان اسلام 85
- موضع ائمه اهل بیت علیهم السلام در برابر غالیان 86
- مخالفت متکلّمان امامیه با غلوّ و غالیان 86
- اعتراف به حق 88
- حدّ و میزان در غلوّ چیست؟ 88
- عوامل پیدایش نظریه همسانی تشیع و غلو 91
- اعتقاد ما درباره اولیای الهی 92
- امور مشترک بین خالق و مخلوق 94
- 1 - شفاعت 94
- اشاره 94
- 2 - علم غیب 94
- تعظیم اولیای الهی 95
- 3 - هدایت 95
- 4 - رأفت و رحمت 95
- سلسله کتاب های پیرامون وهابیت 96
- 1 تا 150 97
- پی نوشت ها 97
- 151 تا 310 112
- 311 تا 423 128
نقد سوم
ابن عبدالوهاب می گوید: «فبعث اللَّه تعالی محمّداًصلی الله علیه وآله یجدّد لهم دینهم - دین إبراهیم - ویخبرهم أنّ هذا التقرب والإعتقاد محض حقّ اللَّه - تعالی - لایصلح منه شیی ء لغیره ولا لملک مقرّب ولانبیّ مرسل فضلاً عن غیرهما»؛(162) «پس خداوند متعال محمّدصلی الله علیه وآله را فرستاد تا دین مردم را که همان دین ابراهیم است تجدید کند، و به آنان خبر دهد که این تقرّب و اعتقاد تنها حق خدای متعال است، و برای هیچ کس غیر از او صلاحیّت ندارد؛ نه برای فرشته مقرّب و نه نبیّ مرسل تا چه رسد به غیر از این دو.»
پاسخ
مسلمانان با تبرّک و توسّل و استغاثه و طلب شفاعت از اولیای الهی، تقرّب به غیر خدا نمی جویند؛ بلکه از آنجا که افراد صالح متقرّب نزد خدایند آنان را واسطه قرار داده تا به خدا نزدیک شوند. ما معتقدیم که تقرّب اصلی و حقیقی و در نهایت امر به سوی خدا است و تنها او است که پناه دهنده مردم و بیچارگان است، و ما با توسّل به افراد صالح سعی می کنیم که همراه با دعای آنان به خدای متعال بیشتر نزدیک شویم. و لذاست که خداوند متعال می فرماید: «وَابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَهَ»؛(163) «و وسیله ای برای تقرّب به او بجویید.»
و نیز می فرماید: «وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جآؤُوکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوّاباً رَحِیماً»؛(164) «و اگر این مخالفان هنگامی که به خود ستم کردند [و فرمان های خدا را زیر پا گذاردند] به نزد تو می آمدند و از خدا طلب آمرزش می کردند و پیامبر هم برای آن ها استغفار می کرد، خدا را توبه پذیر و مهربان
می یافتند.» چرا قرآن هنگامی که قصه برادران حضرت یوسف علیه السلام را نقل می کند و اشاره به پشیمانی آن ها می کند می فرماید: آنان نزد پدر خود یعقوب آمده و گفتند: «یا أَبانَا اسْتَغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا إِنّا کُنّا خاطِئِینَ»؛(165) «پدر! از خدا آمرزش گناهان ما را بخواه که ما خطاکار بودیم.»
اگر آمدن نزد واسطه و درخواست از او که از خداوند آمرزش بخواهد شرک است، چرا حضرت یعقوب که از داعیان توحید و ترک شرک و بت پرستی است فرزندان خود را از این نوع تقاضا و درخواست منع نکرد؟
نقد چهارم
او هم چنین می گوید: «... وإلّا فهولآء المشرکون - یعنی کفّار قریش - یشهدون إنّ اللَّه هو الخالق وحده، لاشریک له، وانّه لایرزق إلّا هو، ولایحیی إلّا هو ولایمیت إلّا هو، ولایدبّر الأمر إلّا هو، وأنّ جمیع السموات ومن فیهنّ والأرضین السبع ومن فیها کلّهم عبیده وتحت تصرّفه وقهره...»؛(166) «... وگرنه آن مشرکان؛ یعنی کفّار قریش گواهی می دادند که خداوند تنها خالقی است که شریک و همتایی ندارد و تنها روزی رسان او است و نیز کسی جز او نمی میراند و زنده نمی کند، و نیز مدبّر این عالم تنها اوست. و تمام آسمان ها و هر کس که در آن ها است و زمین های هفت گانه و هر آن کس که در آن ها است همگی بنده او و تحت فرمان و سلطه اویند.»