- اشاره 1
- مقدمه ناشر 1
- میزان در توحید و شرک 1
- فتاوای وهابیان در مصادیق شرک 2
- توحید، اساس دعوت انبیا 3
- مراحل توحید 3
- توضیح 4
- 1 - توحید در الوهیت 4
- 3 - توحید در ربوبیّت 5
- 2 - توحید در خالقیت 5
- 4 - توحید در عبادت 5
- بررسی مفهوم عبادت 6
- الف) اعتقاد به الوهیت کسی که بر او خضوع کرده است 9
- ارکان عبادت 9
- اشاره 9
- اعمال به نیت است 10
- ب) اعتقاد به ربوبیت کسی که بر او خضوع کرده است 10
- عقیده مشرکان 11
- تقسیم توحید نزد وهابیان 12
- شرک 13
- اشاره 14
- اقسام شرک 14
- 2 - شرک خفی 14
- 1 - شرک جلی 14
- توضیح 14
- شرک در خالقیت 15
- شرک در ربوبیت 15
- شرک در عبادت وطاعت 15
- اشاره 15
- شرک در الوهیت 15
- حکم شرک به خداوند 15
- 1 – شرک ، گناهی نابخشودنی 16
- 4 - مشرک در آتش است 16
- 3 - شرک موجب سقوط از مقامات عالی است 16
- 2 - شرک، ظلمی بزرگ است 16
- 8 - نهی از شرک، محور گفت و گوی ادیان 17
- 6 - مشرک بدون برهان است 17
- 5 - مشرک در گمراهی است 17
- 7 - شرک موجب حبط عمل است 17
- 9 - خباثت مشرک 17
- 10 - خداوند از مشرک بیزار است 18
- توضیح 18
- سرچشمه های شرک 18
- 11 - نفی شرک، هدف بعثت انبیا 18
- 1 - پیروی از اوهام 19
- 2 - حس گرایی 19
- 3 - منافع خیالی 20
- 4 - تقلید کورکورانه 20
- 1 - اعتقاد به سلطه غیبی برای غیر خداوند 21
- اشاره 21
- پاسخ 21
- ملاک های شرک نزد وهابیان 21
- پاسخ 22
- 2 - تأثیر مرگ در تحقق مفهوم شرک 22
- پاسخ 23
- 3 - دعا نوعی عبادت است 23
- ایمان و کفر 23
- ایمان در لغت و اصطلاح 24
- اشاره 24
- اموری که ایمان به آن ها واجب است 25
- کفر در لغت و اصطلاح 26
- اقسام کفر 27
- تکفیر اهل قبله 28
- تکفیر مسلمانان از دیدگاه روایات 29
- اجتناب از گزافه گویی در تکفیر 29
- فرق بین اسلام و ایمان 30
- توضیح 30
- 1 - اسلام در مقابل ایمان 30
- غلوّ محمّد بن عبدالوهاب در تکفیر 31
- 3 - تسلیم، ورای تصدیق قلبی 31
- اشاره 31
- 1 - توحید انحصاری 31
- 2 - تسلیم زبانی وتصدیق قلبی 31
- 3 - تکفیر اشخاص 32
- 2 - نسبت شرک به علمای اسلام 32
- 5 - نسبت انکار معاد به غالب مردم 33
- 4 - مقایسه بین افراد 33
- 6 - تکفیر شخصی 33
- 9 - تکفیر کسی که صحابه را ناسزا می گوید 34
- 7 - کفر تمام دیار 34
- 8 - تکفیر امامیه 34
- 10 - تکفیر اهل مکه 34
- 11 - تکفیر اهالی برخی مناطق 35
- 12 - تکفیر ابن عربی 36
- 13 - تکفیر اکثر مسلمانان 36
- 16 - نسبت شرک به علم فقه 37
- 17 - تکفیر متکلمین 37
- 14 - بت پرستی در نجد 37
- 15 - تکفیر فخر رازی 37
- اشاره 38
- نظری گذرا به کتاب «کشف الشبهات» 38
- 18 - دیدگاه محمّد بن عبدالوهاب نسبت به مسلمانان معاصر 38
- پاسخ 39
- نقد اوّل 39
- نقد دوم 39
- پاسخ 40
- نقد سوم 41
- نقد چهارم 41
- پاسخ 41
- پاسخ 41
- حیات برزخی 42
- اشاره 43
- فتواهای وهابیان 43
- ترکیب انسان از روح و جسم 43
- توضیح 43
- استمرار حیات بعد از انتقال از دنیا 44
- الف) آیات 46
- توضیح 46
- وجود ارتباط بین حیات برزخی و حیات مادّی 46
- ب) روایات 47
- حیات انبیا در عالم برزخ 48
- کرامات اولیا در عالم برزخ 50
- حکم قرائت قرآن بر مردگان 51
- 1 - آیات 53
- اشاره 53
- بهره مندی اموات 53
- 2 - روایات 54
- بررسی اشکالات وهابیان 55
- پاسخ 55
- اشکال اوّل 55
- اشکال دوم 55
- پاسخ 56
- سنّت و بدعت 56
- فتاوای وهابیان در مصادیق بدعت 57
- اشاره 57
- تحجّر وهابیان 62
- نمونه هایی از انحراف فکری 63
- ادله وهابیان بر حرمت این مصادیق 63
- پاسخ اجمالی 64
- سنّت در لغت و اصطلاح 65
- بدعت در لغت 67
- بدعت در اصطلاح 67
- تشویش در مفهوم بدعت 68
- ارکان بدعت 69
- حرمت بدعت 69
- نمونه هایی از عمومات قرآنی 70
- نمونه هایی از عمومات حدیثی 72
- شواهد تاریخی بر تطبیق 73
- شمولیّت و عمومیّت تشریع اسلامی 74
- وسعت دایره حلال 74
- نقدِ میزان بودن فعل سلف 76
- بدعت حَسن و قبیح از نظر اهل سنّت 76
- اصل عملی اباحه در اشیا و افعال 76
- اشاره 77
- پاسخ 77
- الف) بدعت های خلیفه اوّل 79
- مصادیق واقعی بدعت 79
- توضیح 79
- ج) بدعت های عثمان 80
- ب) بدعت های خلیفه دوم 80
- عوامل پیدایش بدعت 81
- 2 - متابعت از هوای نفس 81
- اشاره 81
- 1 - مبالغه در تعبّد انسان نسبت به خداوند 81
- حجیت سنّت اهل بیت علیهم السلام 82
- ب) خطّ تسلیم وتعبّد محض 82
- اشاره 82
- الف) خطّ فکری اجتهاد در مقابل نصوص 82
- توضیح 82
- 3 - نبود روحیه تسلیم 82
- 2 - حدیث ثقلین 83
- 1 - آیه تطهیر 83
- غلوّ 84
- تعریف غلوّ 84
- توضیح 84
- نشانه های غلوّ 85
- پدیده غلوّ در جهان اسلام 85
- موضع ائمه اهل بیت علیهم السلام در برابر غالیان 86
- مخالفت متکلّمان امامیه با غلوّ و غالیان 86
- اعتراف به حق 88
- حدّ و میزان در غلوّ چیست؟ 88
- عوامل پیدایش نظریه همسانی تشیع و غلو 91
- اعتقاد ما درباره اولیای الهی 92
- 1 - شفاعت 94
- اشاره 94
- امور مشترک بین خالق و مخلوق 94
- 2 - علم غیب 94
- 3 - هدایت 95
- 4 - رأفت و رحمت 95
- تعظیم اولیای الهی 95
- سلسله کتاب های پیرامون وهابیت 96
- 1 تا 150 97
- پی نوشت ها 97
- 151 تا 310 112
- 311 تا 423 128
نقد سوم
ابن عبدالوهاب می گوید: «فبعث اللَّه تعالی محمّداًصلی الله علیه وآله یجدّد لهم دینهم - دین إبراهیم - ویخبرهم أنّ هذا التقرب والإعتقاد محض حقّ اللَّه - تعالی - لایصلح منه شیی ء لغیره ولا لملک مقرّب ولانبیّ مرسل فضلاً عن غیرهما»؛(162) «پس خداوند متعال محمّدصلی الله علیه وآله را فرستاد تا دین مردم را که همان دین ابراهیم است تجدید کند، و به آنان خبر دهد که این تقرّب و اعتقاد تنها حق خدای متعال است، و برای هیچ کس غیر از او صلاحیّت ندارد؛ نه برای فرشته مقرّب و نه نبیّ مرسل تا چه رسد به غیر از این دو.»
پاسخ
مسلمانان با تبرّک و توسّل و استغاثه و طلب شفاعت از اولیای الهی، تقرّب به غیر خدا نمی جویند؛ بلکه از آنجا که افراد صالح متقرّب نزد خدایند آنان را واسطه قرار داده تا به خدا نزدیک شوند. ما معتقدیم که تقرّب اصلی و حقیقی و در نهایت امر به سوی خدا است و تنها او است که پناه دهنده مردم و بیچارگان است، و ما با توسّل به افراد صالح سعی می کنیم که همراه با دعای آنان به خدای متعال بیشتر نزدیک شویم. و لذاست که خداوند متعال می فرماید: «وَابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَهَ»؛(163) «و وسیله ای برای تقرّب به او بجویید.»
و نیز می فرماید: «وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جآؤُوکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوّاباً رَحِیماً»؛(164) «و اگر این مخالفان هنگامی که به خود ستم کردند [و فرمان های خدا را زیر پا گذاردند] به نزد تو می آمدند و از خدا طلب آمرزش می کردند و پیامبر هم برای آن ها استغفار می کرد، خدا را توبه پذیر و مهربان
می یافتند.» چرا قرآن هنگامی که قصه برادران حضرت یوسف علیه السلام را نقل می کند و اشاره به پشیمانی آن ها می کند می فرماید: آنان نزد پدر خود یعقوب آمده و گفتند: «یا أَبانَا اسْتَغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا إِنّا کُنّا خاطِئِینَ»؛(165) «پدر! از خدا آمرزش گناهان ما را بخواه که ما خطاکار بودیم.»
اگر آمدن نزد واسطه و درخواست از او که از خداوند آمرزش بخواهد شرک است، چرا حضرت یعقوب که از داعیان توحید و ترک شرک و بت پرستی است فرزندان خود را از این نوع تقاضا و درخواست منع نکرد؟
نقد چهارم
او هم چنین می گوید: «... وإلّا فهولآء المشرکون - یعنی کفّار قریش - یشهدون إنّ اللَّه هو الخالق وحده، لاشریک له، وانّه لایرزق إلّا هو، ولایحیی إلّا هو ولایمیت إلّا هو، ولایدبّر الأمر إلّا هو، وأنّ جمیع السموات ومن فیهنّ والأرضین السبع ومن فیها کلّهم عبیده وتحت تصرّفه وقهره...»؛(166) «... وگرنه آن مشرکان؛ یعنی کفّار قریش گواهی می دادند که خداوند تنها خالقی است که شریک و همتایی ندارد و تنها روزی رسان او است و نیز کسی جز او نمی میراند و زنده نمی کند، و نیز مدبّر این عالم تنها اوست. و تمام آسمان ها و هر کس که در آن ها است و زمین های هفت گانه و هر آن کس که در آن ها است همگی بنده او و تحت فرمان و سلطه اویند.»