- پیشگفتار 1
- پگاه سخن 4
- اهمیت و ضرورت اتحاد و به هم پیوستگی اسلامی 11
- تفرقه و دوگانگی، عامل از همگسیختگی اجتماعی 15
- تفرقه و اختلاف، درد کهنه جامعه اسلامی 19
- راههای نزدیک سازی اندیشههای فکری و عقیدتی 24
- ضرورت اتحاد کشورهای اسلامی و پرهیز از اختلاف 28
- فصل اول: اتحاد ملی و همبستگی اسلامی از دیدگاه امام خمینی رحمه الله 28
- اتحاد اصناف و مذاهب 33
- 1. وحدت میان همه گروههای کشور 36
- دسته بندی وحدت 36
- اشاره 36
- 2. وحدت میان همه کشورهای اسلامی و همه مسلمانان جهان 36
- اشاره 39
- بایستههای وفاق ملی 39
- 3/ 1. برنخاستن اختلافها از انگیزه نفسانی 42
- 3/ 2. جایز بودن وفاق در اصول و اختلاف در روش 43
- 3/ 3. پایبندی همگانی به قانون 44
- حدود اختلافورزی 45
- اندیشه فراملی 46
- خطرهای ملیگرایی افراطی 48
- رهایی ملتهای اسلامی در پرتو اتحاد 52
- اشاره 54
- شاخصهای اتحاد و همبستگی 54
- الف) تشکیل حکومت اسلامی 55
- ب) برقراری روابط حسنه دولت اسلامی با دولتها و ملتهای مسلمان 57
- ج) تلاش برای رفع اختلاف میان امت اسلامی و مسؤولیت علمای اسلام 59
- د) هشیاری در برابر توطئههای مخالفان وحدت اسلامی 62
- ه) لزوم تعامل برادرانه پیروان مذاهب اسلامی با یکدیگر 64
- و) مبارزه با ملیگرایی افراطی 66
- ز) اشتراکات؛ زمینهساز وحدت مذاهب اسلامی 68
- ح) تعیین روز جهانی قدس 70
- ط) تعیین هفته وحدت در پرتو انقلاب اسلامی 71
- م) همبستگی مذاهب اسلامی؛ آرمان حضرت امام 72
- ن) دعوت دولتهای اسلامی به اتحاد و همبستگی 74
- فصل دوم: اتحاد ملی و انسجام اسلامی از دیدگاه رهبری 76
- اشاره 76
- اشاره 80
- بخش اول: اهمیت وحدت ملی 80
- مفهوم وحدت ملی 83
- محورهای وحدت ملی 83
- وحدت و تفرقه، کارکردها و پیامدها 85
- عوامل و زمینههای تفرقه 86
- 1- تحرکات دشمن خارجی 86
- 2- غفلت و کوتاهی خودیها 87
- 3. فتنهانگیزی بزرگان و رهبران سیاسی مورد اعتماد مردم 89
- 4- نقش موثر رسانهها در اختلاف افکنی و تفرقه 90
- یک خاطره از امام (ره) 93
- وحدت کلمه، ضامن سلامت، رشد و سربلندی جامعه اسلامی 93
- 1- همدلی و هماهنگی مسئولان 95
- زمینهها و عوامل موثر بر وحدت و اتحاد ملی 95
- اشاره 95
- الف: هشیاری مسئولان در مقابل نیروهای نفوذی 99
- ب: جلوگیری مسئولان از علنی شدن اختلافات در افکار عمومی 101
- ج: حمایت از یکدیگر در مواضع کلان نظام 103
- 2- وحدت و همدلی گروهها و جناحهای سیاسی 104
- اشاره 108
- بخش دوم: انسجام اسلامی 108
- جایگاه و ضرورت وحدت مذاهب اسلامی 109
- گناه تاریخی 109
- مفهوم وحدت اسلامی 110
- توجه به وحدت شیعی 116
- نسبت وحدت شیعه و سنّی و وحدت ملی 117
- دشمنان وحدت و انسجام اسلامی 118
- ترفندهای تفرقه انگیز دشمنان 121
- 1- تحریف انقلاب اسلامی و اهداف و آرمانهای آن 121
- 2- تفرقه شیعه و سنّی، سمّ مهلک دنیای اسلام 122
- اشاره 129
- 3- غدیر و استفاده ابزاری 129
- ایجاد اختلاف در عراق 130
- 4- تبلیغات مسموم و استخدام نیروهای نفوذی 131
- اشاره 132
- 5- ترویج ملی گرایی و ناسیونالیسم 132
- نتایج شوم و زیانبار تفرقه و جدایی ملتها و دولتهای اسلام 134
- وجوب دفاع مسلمانان و جهان اسلام در برابر توطئه تفرقهافکنی 136
- ضرورت اتحاد مسلمانان 137
- اشاره 138
- 1- توحید مبنای وحدت اسلامی 138
- محورهای مشترک برای وحدت و انسجام اسلامی 138
- 2- وجود مبارک رسول اکرم صلی الله علیه و آله 141
- 3- اهل بیت علیهم السلام 143
- 4- ولایت 144
- فلسطین، مسئله دنیای اسلام 147
- 1- برادری اسلامی و پرهیز از اختلاف اختلاف و دعوا 148
- وظیفه جامعه تشیع و جامعه تسنن 148
- 2- دشمنشناسی 151
- 3- عبرتآموزی از تاریخ 152
- 4- مسؤولیتشناسی علماء و روشنفکران مسلمان 153
- 5- استفاده طلاب از فرصت حج برای ایجاد و تحکیم وحدت اسلامی 154
- اشاره 161
- 6- تقریب مذاهب 161
- 6/ 2. تقریب عملی مهمتر از همه نتایج تقریب 162
- 6/ 1. فتواهای مشترک 162
- 6/ 3. توجه به مشترکات اسلامی به عنوان پایههای تقریب 163
- 6/ 4. جلوگیری از نشر آثار تفرقهانگیز 164
- 7- تهیه منشور وحدت 165
- فصل سوم: حج و انسجام از منظر امام رحمه الله و رهبری 168
- درآمد 168
- الف: حج از نگاه امام خمینی رحمه الله 171
- 1. پیشرفت معنوی وسیاسیمسلمانان ورفعمشکلاتجهان اسلام 171
- اشاره 171
- فلسفه و اهداف سیاسی و اجتماعی حج 171
- 2. متحدسازی مسلمانان در برابر جهان کفر و استکبار 173
- 4. تحکیم برادری مسلمانان 178
- 3. بیداری مسلمانان 178
- 1- تبادل نظر مسلمانان در حج 179
- نقشها و وظایف زائران و حجگزاران 179
- 2- برائت از مشرکان در حج 180
- 3. هشیاری در برابر توطئه اختلافافکنی مسلمانان 181
- اشاره 183
- حج؛ رمز وحدت و نماد عظمت 183
- ب: حج در دیدگاه مقام معظم رهبری 183
- فلسفه و اهداف حج ابراهیمی 185
- 1. امید و گشایش برای مسلمانان 185
- 2. صفا و پاکی روح فردی و جمعی 185
- 3. وحدت و اتحاد مسلمانان 186
- 4. برائت از کفر و شرک و طاغوت 187
- 6. نمایش اقتدار و عزت مسلمانان 188
- 5. تبادل نظر و انتقال تجارب 188
- 7. ایجاد و احیای هویت مشترک 190
- نقشها و وظایف زائران و حجگزاران 193
- 1. دعوت مسلمانان به وحدت 193
- 2. تبادلنظر پیرامون مسائل و مشکلات جهان اسلام 194
- 3. برادری اسلامی و پرهیز از اختلاف و خشونت 195
- تهدیدات و لزوم هشیاری زائران و روحانیون 196
- 4. برائت از دشمنان اسلام و مسلمین و حمایت از محرومان و مستضعفان 196
- کتاب نامه 201
- مقالات 202
جوامع دیگر، به خصوص بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، مکرر این را دیدهایم که برادران شیعه و سنّی کنار هم مینشینند و در مسائل عملی و سیاسی و مسائل مربوط به سرنوشت اسلام، طوری با هم تبادلنظر میکنند که اصلًا به یادشان نیست که این مذهبش چیست و آن مذهبش چیست. ما همواره این احساس را در خود مشاهده کردهایم و در بسیاری از معاشرانمان از اصحاب مذاهب مختلف، این را دیدهایم.
پس این سه مرحله است، هم در مرحله اعتقاد، هم در مرحله احکام فقهی و هم در مرحله همکاری عملی آنچه که اینها را تضمین میکند، این است که اولًا به توطئه دشمن هوشمندانه نگاه کنند. ثانیاً به آن مواردی از اسلام که این تقریب را تضمین میکند، بیشتر فکر کنند.همان، ص 81.
6/ 3. توجه به مشترکات اسلامی به عنوان پایههای تقریب
در صدر فعالیتهای مرحوم آیت الله بروجردی رحمه الله برای تقریب آنطور که من شنیدم و تا حدودی اطلاع دارم، توجه به حدیث ثقلین بود که بین مذاهب مختلف اسلامی مورد اتفاق است و متواتراً آن را نقل کردهاند. به همان شکلی که شیعه آن را نقل کرده، کتب برادران اهل سنّت هم پُر است. اگرچه به شکل دیگری هم نقل کردهاند. به هر حال، مسئله اهل بیت علیهم السلام و نظیر آن را که مورد قبول همه مسلمین است و همه مسلمین به آنان ارادت دارند و آنان را دوست میدارند و هر کدام به نحوی به آنان عقیده دینی دارند، محور قرار بدهند. در خود