- پیش گفتار 3
- 1. طرح موضوع 5
- فصل اول: کلیات 5
- 4. پرسش های فرعی 6
- 3. پرسش های اصلی 6
- 2. هدف پژوهش 6
- 5. فرضیه های پژوهش 7
- الف) آسیب شناسی 8
- 6. مفهوم شناسی 8
- ب) انسجام اسلامی 8
- ج) مسلمان 8
- 7. کاربرد رسانه ای 9
- د) شیعه 9
- ه_) رسانه 9
- فصل دوم: ریشه ها و پی آمدهای اختلاف در سطح علما و اندیشمندان 11
- اشاره 11
- 1. بیان اختلاف 12
- 2. ریشه های اختلاف 14
- الف) تحول و تطوّر زبان شناسانه 14
- اشاره 14
- دو_ ابهام در تعریف واژه 15
- یک _ اشتراک لفظی 15
- ب) وجود آیات متشابه 17
- سه _ به کار رفتن زبان تمثیل 17
- ج) اختلاف در مبانی فکری 19
- د) اختلاف در جایگاه عقل 20
- 3. راه حل 22
- الف) پذیرش مرجعیت واحد 22
- ب) دعوت به عقل محوری در فهم کتاب و سنت 25
- د) تشکیل نهادهای علمی برای گفت وگو 26
- اشاره 26
- ج) ایجاد تحول در نوع نگاه 26
- یک _ جمع آوری باورها، مراسم و احادیث مشترک همه مذاهب و انتشار آن به زبان های مختلف 27
- دو_ تبیین دقیق و مستند موارد اختلاف میان مذاهب اسلامی بر اساس دیدگاه های هر مذهب 28
- چهار_ ایجاد وحدت رویه برای وحدت 29
- سه _ نشان دادن تناقض های کوچک و غیرحساس موجود در یک مذهب 29
- پنج _ تربیت کارشناس ویژه 31
- اشاره 33
- 1. بیان اختلاف 33
- فصل سوم: ریشه ها و پی آمدهای اختلاف در سطح ارباب سیاست 33
- اشاره 35
- 2. ریشه های اختلاف 35
- الف) عوامل اعتقادی و دینی 36
- ب) خلأ های اقتصادی و فرهنگی 38
- الف) آگاهی بخشی به مسلمانان 39
- 3. راه حل 39
- ب) جلوگیری از دخالت اهل قدرت در نزاع های علمی 40
- 1. بیان اختلاف 44
- اشاره 44
- فصل چهارم: ریشه ها و پی آمدهای اختلاف در سطح شهروندان عادی 44
- ب) کوتاهی های برخی مبلّغان مسلمان 46
- 2. ریشه های اختلاف 46
- الف) اختلاف های دیپلماتیک کشورهای اسلامی 46
- ج) فقر فرهنگی و مالی 47
- 3. راه حل 47
- اشاره 47
- الف) ناتوانی در دفاع از مذهب 48
- 1. بیان اختلاف 48
- 2. ریشه های اختلاف 48
- دسته اول _ اختلاف های ناشی از اهانت به مقدسات 48
- ب) مقابله به مثل 49
- 3. راه حل 50
- الف) بیان پی آمدهای منفی لعن برای جامعه اسلامی 50
- ب) نگرش تاریخی به لعن 52
- ج) تفاوت لعن و فحاشی 56
- 2. ریشه اختلاف 58
- 1. بیان اختلاف 58
- دسته دوم _ اختلاف های ناشی از بداخلاقی 58
- الف) رواج امر به معروف و نهی از منکر 59
- 3. راه حل 59
- ب) آموزش اخلاق اعتراض 62
- 1. بیان اختلاف 68
- دسته سوم _ اختلاف های ناشی از مدارا و بردباری نکردن 68
- الف) احساس قیمومیت فکری 70
- 2. ریشه های اختلاف 70
- اشاره 70
- ب) مشکلات ساختاری و تفاوت های فرهنگی 71
- ج) ضعف استدلال 73
- 3. راه حل 74
- الف) ارسال پیام های محبت 74
- ب) در نظر گرفتن مصالح کلی 76
- ج) تقیه 77
- د) عمل به منطوق اقوال 79
- ه_) داوری نکردن بر اساس باورهای عوام 81
- و) محور قرار دادن خوش گمانی 81
- دسته چهارم _ اختلاف های ناشی از تفرقه افکنی بیگانگان 82
- 1. بیان اختلاف 82
- 3. راه حل 83
- الف) آمادگی نظامی 83
- 2. ریشه اختلاف 83
- ب) شناخت نقشه های اختلاف آفرین داخلی و مقابله با آنها 85
- 1. یادآوری پی آمدهای اختلاف 93
- اشاره 93
- اشاره 93
- فصل پنجم: وظیفه رسانه ها برای تقویت انسجام اسلامی 93
- الف) از دست رفتن عزت و شوکت مسلمانان 94
- ب) هدر رفتن امکانات و توانایی های مسلمانان 95
- ج) ناتوانی درتصمیم گیری مناسب 97
- 2. برنامه ریزی وحدت محور 98
- الف) ملی ماندن رسانه ملی 98
- ب) افزایش امید به امکان تحقق وحدت اسلامی 98
- اشاره 98
- ج) تقویت هویت اسلامی 101
- اشاره 101
- یک _ برگزاری مراسم مشترک 102
- دو_ تشکیل دادگاه اسلامی 103
- و) ترویج اندیشه بردباری و مدارا 104
- ه_) ترویج و تقویت اخلاق انسانی 104
- د) تأسیس رسانه های مشترک 104
- ز) جلوگیری از تشکیل مذهب های جدید 105
- ح) ترویج گردشگری 106
- ط) رفع اختلاف های بی اساس 107
- کتاب نامه 109
- الف) کتاب 109
- ج) پایگاه اینترنتی 111
- ب) نشریه 111
این دگرگونی ها از ویژگی های زبان انسان هاست و در مورد فهم قرآن و سنت نیز چنین است. برخی از این تحول ها عبارتند از:
یک _ اشتراک لفظی
یکی از ویژگی های زبان در علوم انسانی آن است که برخی واژه ها دارای چند معنی هستند. اگر در متن یا بیرون از آن، قراینی وجود نداشته باشد که یک معنی را به طور قاطع بر دیگری ترجیح دهد، مراجعه کنندگان به این متن از آن فهم های مختلف خواهند یافت. اگر این فهم ها به داشتن یک اعتقاد یا انجام و ترک یک عمل مربوط شود، اختلاف عقیدتی و رفتاری متولد خواهد شد. درحالی که هر دو، اعتقاد و عمل خود را به یک متن ارجاع می دهند.
دو_ ابهام در تعریف واژه
گاهی مفهوم برخی کلمات به کار رفته در کتاب و سنت تعریف نشده اند. به همین دلیل، حد و مرز و حوزه پوشش دهنده آنها مورد اختلاف است. برای مثال، مفهوم واژه «ایمان» برخلاف کاربرد وسیعی که دارد، برای همه فرقه های اسلامی مفهوم یکسانی ندارد. از این رو، ممکن است گروهی، با تعریفی که از آن دارد، گروه دیگر را مؤمن نداند و حتی به کشتن آنها فتوا دهند. آن گونه که خوارج، مرتکبان گناه کبیره را خارج از ایمان می شمردند و به قتل آنها حکم می کردند. (1) امروزه نیز برخی علمای وهابی کار مسلمانان در زیارت قبور را در حد کفر و شرک می دانند و کشتن آنان را جایز می شمارند.
1- . هاشم معروف الحسنی، شیعه در برابر معتزله و اشاعره، ترجمه: محمدصادق عارف الحسنی، ص 60.