انسجام اسلامی، آسیب ها و راهکارها صفحه 79

شعله ور شدن آتش احساسات و به وجود آمدن تشنج اجتماعی، مخاطبان فرصت فهم سخن حق را در آینده هم از دست بدهند. بنابراین، تقیه ای که امامان شیعه سفارش کرده اند، نوعی فرصت آفرینی و محبت به مخالفان فکری نیز هست.

د) عمل به منطوق اقوال

گاهی در یک مذهب، اعتقادی وجود دارد که اگر به صورت منطقی و کلامی تحلیل شود، نتایج آن برای خود پیروان آن مذهب هم پذیرفتنی نیست. دیگران نیز باید به باورهای منطوق (و نه مفهوم) آنها استناد کنند و بحث های علمی را به محافل علمی واگذارند. برای مثال، اگر در مذهبی این اعتقاد وجود دارد که خداوند در قیامت دیده می شود، نباید سریع نتیجه گرفت که چون بر اساس تحلیل عقلی، آنچه دیده شود، جسم و محدود است، پس پیروان این مذهب، خدا را جسم و دارای حد می دانند و در نتیجه، کافر و اهل دوزخند. درحالی که عالمان آن مذهب رؤیت را به گونه ای خاص تفسیر می کنند و به جسمانیت خداوند قائل نیستند.

مثال دیگر، مسئله قرآنی شفاعت است که گروهی از مسلمانان معتقدند افرادی به اذن خدا می توانند واسطه جلب رحمت الهی باشند. گروهی دیگر از مسلمانان این باور را هم سنگ شرک می پندارند، درحالی که گروه نخست به هیچ عنوان، نقش مستقلی برای شفیعان قائل نیستند. همچنین در موضوع تحریف قرآن، برخی علمای اهل سنت معتقدند که برخی آیات قرآن به دست ما نرسیده است. در برخی از روایات شیعه نیز چنین مطلبی آمده است، ولی در هیچ کدام از مذاهب، این امر مورد توافق همگان نیست و مخالفان جدّی دارد. البته معتقدان