انسجام اسلامی: زمینه ها، مبانی، موانع و راهکارهای اتحاد اسلامی صفحه 10

... مأمورم با مردم بجنگم تا لا إِلهَ إِلاّ اللّهُ بگویند، پس کسی که لا إِلهَ إِلاّ اللّهُ گفت، جان و مالش از من در امان است، مگر به حقش (مانند قصاص) و حساب (واقعی) او با خداست... .(1)

این حدیث در منابع شیعه نیز نقل شده است.(2) بنابراین روایت، ملاک مسلمانی تنها شهادت به «لا إِلهَ إِلاّ اللّهُ» است و شرط اعتقاد به رسالت نبی اکرم صلی الله علیه و آله در این حدیث نیامده است. (3) عبارت «حسابه علی الله» در روایت، بیانگر این مطلب است که کسی حق ندارد در تشخیص اسلام افراد ریزبین شود و ادعا کند که برای مثال، عده ای از گویندگان «لا إِلهَ إِلّا اللّهُ» دروغ می گویند. بنا به این رهنمود قرآن مجید، نه تنها اسلام، که حتی ایمان افراد را نیز نمی توان انکار کرد:

... وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَی إِلَیکُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا ... . (نساء: 94)

... و به آن کس که بر شما سلام گوید، مگویید که مؤمن نیستی... .(4)

گفتنی است در آیات 151 تا 153 سوره انعام، اساس همه ادیان الهی، پیروی از راه خدا و دوری از راه دیگران معرفی می شود و عمل به احکام الهی، وحدت آفرین و انجام کارهای غیرالهی، مایه تفرقه خوانده شده است.(5)

از سوی دیگر، اسلام و ایمان، از مفاهیم شدت پذیر و ضعف پذیرند؛ یعنی ممکن است مسلمانان از نظر ژرف بودن اعتقادات مذهبی و میزان عمل به دستورهای دینی با هم تفاوت داشته باشند. در این صورت، می توان گفت

1- صحیح بخاری، ج 10، ص 97، نسخه دیجیتال المکتبه الشامله، نگارش دوم.
2- بحارالانوار، ج 37، ص 113.
3- هرچند در بسیاری از روایات اهل سنت و هم چنین در کتب کلامی آنان اعتقاد به نبوت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز در کنار شهادت به وحدانیت خداوند آمده است.
4- ترجمه از آقای آیتی.
5- تفسیر نور، ذیل آیات مورد بحث.