وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 10

آن را انسانیت انسانها معرفی می کند. حتی می توان گفت آنچه در تفسیر واژۀ «امت» آمده است تأییدی بر این مطلب است که گفته اند: منظور از امت، جماعتی بزرگ است که خدا برای هدایت آن جماعت، پیامبری را فرستاده باشد، اعمّ از آنکه مردم به آن پیامبر ایمان بیاورند و یا او و آیین وی را انکار نمایند. آیاتی مانند:  «قُلْ یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنِّی رَسُولُ اللَّهِ إِلَیْکُمْ جَمِیعًا »€(1)  «وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَهً لِلْعَالَمِینَ (107)» €(2) مؤید این است که جوامع بشری در اقصا نقاط عالم، همه امت محمدی هستند، هرچند برخی دین اسلام را انکار کرده و به آن حضرت ایمان نیاورده باشند. از این روست که امت محمدی را به دو گروه «امّه الاجابه» و «امّه الدعوه» تقسیم کرده اند. منظور از گروه نخست کسانی اند که دعوت پیامبر اسلام را لبیک گفته و به آیین او ایمان آورده اند. این گروه را «امت اسلامی» می خوانند. مقصود از گروه دوم نیز افرادی اند که به آیین اسلام دعوت شده اند، اما تاکنون به این آیین ایمان نیاورده اند.(3)

اینکه قرآن کریم انسان را از هر رنگ و نژادی که باشد، آفریده شده از گوهری واحد(4) و از یک پدر و مادر معرفی کرده است،(5) دلیلی بر مطلب بالاست. اگر خداوند انسانها را دارای طایفه های گوناگونی قرار داده است، نه به این دلیل است که آنان به چندگرایی دچار شوند، بلکه برای آن است که شناخت آنان میسر باشد:  « وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا»؛(6) همان طور

1- «بگو: ای مردم، من فرستادۀ خدا به سوی همۀ شما هستم»، اعراف (7)، آیۀ 158.
2- «ما تو را جز برای رحمت به جهانیان نفرستادیم»، انبیاء (21)، آیۀ 107.
3- یوسف قرضاوی، الامه الاسلامیه حقیقه لا وهم، بیروت، الرساله، چاپ اول، 1422 ق، ص9-11.
4- نساء (4)، آیۀ 1
5- حجرات (49)، آیۀ 13.
6- حجرات (49)، آیۀ 13.