وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 106

11. ناپاکی درونی

ناپاکی درونی عاملی مخرب است که به وجود اختلافات در جامعه دامن می زند و زمینۀ درگیریهای خونین را فراهم می آورد. سخن امام علی‰(علیه السّلام) گویای این مطلب است که فرمود: «إنّما أنتم إخوان علی دین الله، ما فرّق بینکم إلا خبث السرائر و سوء الضمائر»؛ همانا شما برادران دینی یکدیگرید و چیزی جز ناپاکی درون و بدی اندیشه ها شما را از هم جدا نساخت.(1)

ناپاکی درون، خود منشأ پیدایش برخی دیگر از عوامل پراکندگی همچون خودبرتربینی است. خودبرتربینی که نوعی سفاهت است،(2) از عوامل آسیب رسان به روابط اجتماعی و همگرایی در جامعه است؛ زیرا هر کس که با ارزیابی نادرست، خود را از دیگران برتر بداند، آنان را خوار و حقّشان را سبک می شمارد.(3) بدیهی است که چنین افرادی از دیگران توقع نابجا دارند و چون دیگران نمی توانند یا نمی خواهند خواسته های نابجای آنان را برآورند، کدورت و کینه در میان آنها پیدا می شود که این خود، آسیبی بزرگ برای روابط اجتماعی است. امام علی(علیه السّلام)‰ در این باره فرمود: «من لم یرض من صدیقه إلا بإیثارِه علی نفسه دام سخطه»؛ آنکه از دوستش جز با مقدم داشتن او بر خویش خرسند نمی گردد، خشم و ناراحتی اش همیشگی است.(4)

ب) آسیبهای بیرونی

اشاره

دشمنان کینه توز اسلام که نمی توانستند عظمت اسلام و عزت مسلمانان را

1- نهج البلاغه (ترجمۀ و شرح فیض الاسلام)، خطبۀ 112، ص349.
2- تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ج1، ص149.
3- نک: محمد بن یعقوب کلینی، الاصول من الکافی، ج2، ص310.
4- محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج71، ص80 .