وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 16

تحکیم وحدت نقشی به سزا دارند، به تفکیک در دو بخش مطرح می گردد:

1. ارزش وحدت در قرآن

اشاره

قرآن کریم با تعابیری مختلف، وحدت و همگرایی را ستایش کرده که تنها به چند مورد بسنده می شود:

همگرایی به گفتۀ قرآن کریم نعمتی الهی است:

«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا وَاذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَکُنْتُمْ عَلَی شَفَا حُفْرَهٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَکُمْ مِنْهَا » ؛ همه به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکند نشوید، و نعمت خدا را بر خود یاد کنید آن گاه که با هم دشمن بودید و او میان دلهای شما الفت انداخت تا به لطف او برادر یکدیگر شدید؛ و بر پرتگاهی از آتش بودید و او شما را از آن رهانید.(1)

در این آیه نکاتی وجود دارد که ضرورت وحدت و همدلی در جامعۀ اسلامی را نمایان می سازد: نخست آنکه خداوند بزرگ در این آیه به وحدت و همدلی فرمان داده و از تفرقه و پراکندگی نهی نموده است.

بدیهی است که امتثال امر و نهی خدا امری لازم و بایسته است، همان طور که نافرمانی او گناهی بزرگ به شمار می آید. در اینجا به این نکته باید توجه کرد که قرآن به جای آنکه بگوید: به اسلام و قرآن چنگ بزنید، فرموده است: به ریسمان خدا چنگ زنید. روشن است که اگر انسانی در چاه سقوط کند، راه نجاتش در این است که طنابی به درون چاه بفرستند تا او به طناب چنگ زند و نجات یابد و در غیر این صورت، مرگش قطعی است. گویی ملتی که به تشتّت و پراکندگی مبتلا گشته است، بسان فردی است که درون