وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 17

چاه افتاده و مرگش قطعی است.

نکتۀ دوم که در این آیه اهمیت همگرایی را نشان می دهد، این است که وحدت و رهایی از آتش تفرقه و دشمنی، هم نعمتی بزرگ به شمار آمده و هم در ادامۀ آیه، آیتی از آیات خدا محسوب گشته است.

2-1) وحدت، فلسفۀ بعثت پیامبران

از قرآن و دیگر آموزه های اسلامی استفاده می شود که نخستین چیزی که انسان به پرستش آن پرداخته، آفریدگار یکتا بوده است. این پرستش بر حسب همان فطرت پاک اوست، چنان که آمده: «ما من مولود فی بنی آدم إلا یولَد علی الفطری...»(1). بت پرستی، دوگانه پرستی و اختلاف در دین، زاییدۀ وهم و خیال انسان است که پس از یکتاپرستی، در میان بشر رخ نموده است. دلیل بر این مطلب، آیۀ زیر است که قرآن کریم فلسفۀ تشریع دین و بعثت پیامبران را پیش گیری از هرگونه تفرقه و پراکندگی معرفی کرده است:

«کَانَ النَّاسُ أُمَّهً وَاحِدَهً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَمُنْذِرِینَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ » ؛ مردم امتی یگانه بودند. سپس خداوند پیامبران را مژده رسان و بیم دهنده برانگیخت و به همراه آنان، کتاب را به حق نازل کرد تا میان مردم در آنچه اختلاف داشتند، داوری کنند.(2)

قرآن در این آیه، بعثت پیامبران را چشمه ای حیات آفرین معرفی کرده است که از منبع حیات، نشئت گرفته و برای هدایت و تأمین نیازهای معنوی بشر، در جوامع انسانی گسترش یافته است، از جملۀ این نیازها برخورداری انسان از وحدت و همدلی در زندگی اجتماعی است.

1- احمد بن حسین بن علی بیهقی، السنن الکبری، بیروت، دار الفکر، بی تا، ج6 ، ص202.
2- بقره (2)، آیۀ 213.