وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 29

قرآن در تأکید بر این مطلب که دین امری واحد است و تمامی پیامبران، آن را از منبعی واحد دریافت کرده و موظّف به تبلیغ آن بوده اند، به پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله وسلّم )‹ دستور داده است تا در برابر پندار نادرست یهودیان و نصرانیان که آیین خود را جدا از دیگر آیینها می دانستند و تنها آن را آیین حق می شمردند، چنین بگوید:

بگو: از آیین خالص ابراهیم پیروی می کنم و او هرگز از مشرکان نبود. بگو: ما به خدا و به آنچه بر ما و ابراهیم، اسماعیل، اسحاق، یعقوب و اسباط نازل شده و به آنچه به موسی و عیسی دادند و به آنچه انبیا از پروردگارشان دریافت کردند، ایمان آورده ایم و میان هیچ یک از پیامبران فرق نمی گذاریم و در برابر او سر تسلیم فرود می آوریم.(1)

قرآن در جای دیگر در تصریح به این مطلب می فرماید:

آیینی را که برای شما تشریع کرد، همان است که به نوح توصیه نموده است، آنچه بر تو وحی فرستادیم و به ابراهیم و موسی و عیسی سفارش نمودیم، این است که دین را برپا دارید و از تفرقۀ در آن پرهیزکنید.(2)

بدینسان، قرآن کریم دین خدا را جریانی واحد و پیوسته معرفی کرده و تنها یک نام بر آن نهاده است و آن «اسلام» است که به معنای تسلیم بودن در برابر حق و حقیقت است؛ در حالی که شرایع راههای متعدد و متنوعی هستند که به لحاظ اختلاف زمان، مکان، رشد فکری جوامع بشری، کثرت اجتماع، تنوع نیازها و مانند آن، امری اجتناب ناپذیرند؛ زیرا ناگفته روشن است که وحدت شریعت با تکامل تدریجی و مراحل مختلف تربیتی انسان سازگار نیست. اگر غیر از این بود، خداوند می توانست برای تمام انسانها در