وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 32

-«إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّهً وَاحِدَهً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ »€ ؛ به راستی که این امت شما امتی یگانه است و من پروردگار شمایم؛ پس مرا بپرستید.(1)

-  «وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّهً وَاحِدَهً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ » € ؛ به راستی که این امت شما امتی یگانه است و من پروردگار شمایم؛ پس از من پروا کنید.(2)

-  «وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِی مُسْتَقِیمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ »€ ؛ و این راه راست من است؛ پس آن را در پیش گیرید و دیگر راهها را وانهید.(3)

دستورهای اجتماعی در نظام توحیدی اسلام نیز به طور مستقیم یا غیر مستقیم، وحدت در جامعه را به مسئلۀ توحید در نظام تکوین پیوند می دهد. تشریع احکامی مانند نماز جمعه، نماز جماعت، حج و مانند آن از جملۀ این دستورهاست. حتی در برخی عبادات فردی مانند نماز، ذکرهایی همچون  «إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ » € ،«اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ » «السلام علینا و علی عباد الله الصالحین» و مانند آن آمده است که فرد را از فردیت و جزئیت بیرون می برد و به جمع و کل پیوند می دهد. این به آن معناست که در نظام توحیدی اسلام، آن گاه که فرد بخواهد با معبود خویش خلوت و نیایش کند، باید نخست خود را در قالب جمع قرار دهد و از زبان جمع، با او به راز و نیاز بنشیند، تا این خواست اسلام که هرگز وحدت جامعه را از توحید و نظام تکوین، جدا نمی داند تحقق یابد.

وحدت، تداوم زندگی اجتماعی

در اینکه انسان موجودی اجتماعی بوده، ناگزیر از زندگی در کنار دیگران است، بحثی نیست؛ زیرا این موضوع از دیرباز در میان اندیشمندان مطرح بوده

1- انبیاء (21)، آیۀ 92.
2- مؤمنون (23)، آیۀ 52 .
3- انعام (6)، آیۀ 153.