وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 63

اسلام، به خوبی نقش ایمان را در این باره نشان می دهد. درست به همین دلیل است که قرآن در اشاره به نقش مؤثر ایمان در حفظ وحدت می گوید: تأثیر ایمان را با هیچ چیز دیگر مقایسه نکنید:  «وَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا مَا أَلَّفْتَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ » € ؛ میان دلهایشان الفت انداخت که اگر آنچه در روی زمین است، همه را خرج می کردی، نمی توانستی میان دلهایشان الفت برقرار سازی.(1)

قرآن در جایی دیگر با اشاره به نقش ایمان به خدا در همگرایی اسلامی می فرماید: «وَمَنْ یُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَی اللَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقَی » € ؛ کسی که روی به خدا آورد در حالی که نیکوکار باشد، به دستگیره ای محکم چنگ زده است.(2)

آنچه دربارۀ تأثیر ایمان در حفظ اتحاد و همدلی بیان گردید، نگاهی کلی به نقش این مؤلفه بود؛ اما اینک با نگاهی تفصیلی تأثیر آن را بررسی می کنیم:

1-1) خدا و پیامبر

بارزترین محوری که اتحاد و یگانگی در آن موج می زند و زمینه ای مناسب برای همدلی و همگرایی تمامی مسلمانان به شمار می آید، ایمان به خدا و پیامبر است. از این رو، بر هر مسلمانی لازم است در رفتار خود با دیگر مسلمانان، ایمان به خدا و پیامبرش را محور قرار دهد و از هرگونه اختلاف و اتهامی بپرهیزد. امام علی(علیه السّلام)‰ با اشاره به این واقعیت که خدا یکی است و پیامبر اسلام‹(صلّی الله علیه و آله وسلّم ) نیز یکی است، در نکوهش اختلاف میان مسلمانان می گوید: «آیا اختلافات موجود از آن روست که خدا به آن فرمان داده است و آنها دستور خدا را اجرا می کنند؟ یا آنکه اختلافات نه از سوی خدا،

1- انفال (8)، آیۀ 63 .
2- لقمان (31)، آیۀ 22.