وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 64

که از کوتاهی پیامبر در ابلاغ پیام و انجام رسالت نشئت گرفته است؟(1)

2-1) قرآن و سنت

قرآن: یکی از عواملی که زمینه را برای اتحاد و همدلی مسلمانان فراهم می آورد، قرآن است؛ چرا که تمامی مسلمانان اتفاق نظر دارند که قرآن سخن حق و دور از هرگونه وهم و هزالت است(2) و جز وحی چیزی دیگر نیست.(3) این کتاب پیامی آسمانی است که در تأکید بر وحدت و همگرایی در جامعۀ اسلامی می فرماید:  «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا » .(4)

برای «حبل الله» چندین معنا مانند: عهد الله، اطاعت از خدا، اخلاص در برابر او،(5) مکتب توحیدی اسلام، اهل بیت و قرآن(6) گفته شده است.(7) هرچند هر یک از این معانی درست است، به نظر می آید که بارزترین مصداق حبل الله، خود قرآن است. سخن رسول خدا‹ (صلّی الله علیه و آله وسلّم )دلیل بر این مطلب است که فرمود: «کتاب الله هو حبل الله الممدود من السماء إلی الأرض»؛ کتاب خدا همان ریسمان الهی است که از آسمان تا زمین کشیده شده است.(8) در آیۀ  « فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَی اللَّهِ » €(9) که قرآن از همگان خواسته است تا

1- نهج البلاغه (ترجمۀ و شرح فیض الاسلام)، خطبۀ 18، ص74.
2- طارق (86)، آیات 13 و 14.
3- نجم (53)، آیۀ 4.
4- آل عمران (3)، آیۀ 103.
5- نک: جلال الدین سیوطی، الدرّ المنثور، قم، کتاب خانۀ آیه الله مرعشی نجفی، بی تا، ج2، ص271.
6- نک: طبرسی، مجمع البیان، ج1-2، ص805 .
7- نک: مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دائری المعارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، 1382 ش، ج2، ص87 .
8- محمد بن جریر طبری، جامع البیان عن تأویل آی القرآن، بیروت، دار الفکر، 1415 ق، ج4، ص43.
9- نساء (4)، آیۀ 59 .