- سخن ناشر 1
- مفهوم وحدت 5
- گسترۀ وحدت 9
- 1. همگرایی در جامعۀ جهانی 9
- اشاره 9
- 2. همگرایی در میان پیروان ادیان آسمانی 11
- 3. همگرایی در جامعۀ اسلامی 12
- اشاره 13
- الف) ضرورت عقلانی 13
- ب) ضرورت وحیانی 15
- اشاره 15
- اشاره 16
- 1. ارزش وحدت در قرآن 16
- اشاره 22
- 2. زشتی تفرقه در قرآن 22
- الف) وحدت در نظام تکوین 26
- اشاره 26
- ب) وحدت در امر دین 27
- ج) وحدت در نظام اجتماعی اسلام 31
- اشاره 31
- وحدت، تداوم زندگی اجتماعی 32
- اشاره 36
- الف) وحدت در گفتار 36
- اشاره 38
- ب) وحدت در رفتار 38
- 1. اقدامات عملی پیامبر(صلّی الله علیه و آله وسلّم ) 39
- اشاره 39
- 2. اقدامات عملی امامان 47
- اشاره 47
- حفظ وحدت در رفتار سیاسی امام علی(علیه السّلام) 48
- اشاره 51
- حفظ وحدت در رفتار دیگر امامان 53
- اشاره 54
- الف) اندیشمندان شیعه 54
- ب) اندیشمندان اهل سنت 56
- اشاره 60
- 1. ایمان 61
- اشاره 61
- الف) زمینه های وحدت (هستها) 61
- اشاره 61
- 2. امت واحده 65
- 3. دوستی اهل بیت 66
- 5. حج 69
- 4. قبلۀ واحد 69
- 6 . اجتهاد 71
- 8 . وحدت عمل در احکام 73
- 9. جمع گرایی در عبادات 74
- 10. دشمن مشترک 75
- 11. اخوت ایمانی 76
- ب) راهکارهای وحدت آفرین (بایدها) 77
- 1. جهت دهی به شعائر اسلامی 77
- 2. همدلی در جوامع اسلامی 78
- 3. شناخت متقابل 79
- 5. تسامح در چندگرایی 82
- 7. عفو و مدارا 85
- 9. عبرت از تاریخ 87
- 10. ادب معاشرت 89
- 11. امر به معروف و نهی از منکر 90
- 12. اصلاح و آشتی 91
- اشاره 94
- 1. انحراف عقیده 95
- 3. تحجرگرایی و مطلق انگاری 97
- 4. نژادپرستی 98
- 5. ناآگاهی 99
- 6 . پیمان شکنی 101
- 7. شایعه پراکنی 102
- 9. قهر و جدایی 103
- 8 . نفاق و دورویی 103
- 10. ناسزاگویی 104
- ب) آسیبهای بیرونی 106
- اشاره 106
- 1. تجزیۀ دولتها 107
- 2. مشابه سازی دینی 109
- 4. فرقه تراشی و مکتب سازی 110
- 5 . تقویت اقلیتهای دینی 112
- 6 . تحریک ملیت پرستی 114
- 7. ترویج روشن فکری وارداتی 116
- اشاره 120
- الف) آثار وحدت گرایی 120
- اشاره 120
- 2. حفظ قدرت در برابر دشمن 122
- 3. امنیت و آرامش 123
- 4. خرسندی پیامبر رحمت 124
- ب) پیامدهای وحدت گریزی 125
- اشاره 125
- 2. ضعف و سستی مسلمانان و طمع دشمن 125
- 1. قطع کمکهای متقابل 125
- 3. جنگ داخلی 127
- 4. چیرگی باطل گرایان 127
- 5. گرفتار شدن در چنگ شیطان 128
- 7. گرفتار شدن در عذاب الهی 129
- جمع بندی و چکیده 130
روایت کرده است که پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله وسلّم ) فرمود: «هر کس بر دوستی آل محمد بمیرد، شهید مرده است و مورد مغفرت قرار می گیرد و چونان کسی است که با حال توبه و با ایمان از دنیا رفته است، و هر کس بر دشمنی با آل محمد بمیرد، کافر از دنیا رفته است و هرگز بوی بهشت را استشمام نخواهد کرد».(1)
در انتها، به این سخن امام علی(علیه السّلام) اشاره می کنیم که پس از جنگ نهروان، با اشاره به جایگاه خود فرمود: «واقعیت جز این نیست که من قطب آسیابم و باید من در جای خود بمانم و چرخهای کشور بر محور من بچرخد. اگر من لحظه ای جایگاهم را رها کنم، مدار این آسیا سرگردان می شود و سنگ زیرین آن به لرزش درمی آید».(2)
4. قبلۀ واحد
از جمله عناصر وحدت آفرین که باید مورد توجه تمامی مسلمانان قرار گیرد، وحدت قبله است. آن گاه که وقت نماز فرا می رسد، همه به سوی قبله ای واحد می ایستند و در برابر معبود یگانه، صورت بر خاک می سایند و نماز می گزارند؛ همچنان که تمامی مسلمانان ذبایح خویش را به همان سوی ذبح می کنند و مردگان خود را نیز به طرف همان قبله به خاک می سپارند.
5. حج
حج نمونه ای روشن از همگامی و همدلی پیروان اسلام است و پیامی وحدت آفرین برای حاجیان و تمامی مسلمانان دارد؛ چرا که حاجیان هرچند به لحاظ زبان، نژاد، کشور، فرهنگ و تمدن، تفاوتهایی فراوان دارند، اما همین که به میقات می رسند، جامۀ تفاوت و امتیاز را کنده، به کنار می نهند و با پوشیدن جامه ای یک دست و یک رنگ، با دیگر حاجیان هم رنگ می شوند و با سر دادن شعار «لبیک» با آنان هم صدا می شوند و همه به سوی مقصدی واحد روانه می گردند و بدین وسیله تمایز و حیثیت فردی خویش را به کنار می نهند
1- فخر رازی، التفسیر الکبیر، ج27، ص166.
2- نهج البلاغه (ترجمۀ و شرح فیض الاسلام)، خطبۀ 118، ص368.