وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی صفحه 90

حقوق،(1) سلام کردن،(2) دست دادن(3) و مانند آن از جملۀ این کارهاست.

11. امر به معروف و نهی از منکر

برخلاف تصور برخی که ممکن است گمان کنند فریضۀ امر به معروف و نهی از منکر به تشتت و تفرقه می انجامد، قرآن کریم این فریضه را عامل وحدت معرفی کرده است. از این رو، در آیات 103 تا 105 سورۀ آل عمران، ابتدا به همگرایی و یگانگی توصیه کرده و سپس از همه خواسته است تا برای حفظ همگرایی، یکدیگر را به معروفها فراخوانند و از منکر ها باز دارند:  «وَلْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ »؛ باید از شما امتی شکل بگیرد که به خوبیها فراخواند و به معروفها امر و از منکرها نهی نماید.(4) قرآن سپس به مسلمانان هشدار داده است تا مانند دیگر ملتها که در دینشان دچار چنددستگی شدند، پراکنده نشوند:  «وَلَا تَکُونُوا کَالَّذِینَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَیِّنَاتُ » ؛ مانند کسانی نباشید که پس از آنکه نشانه های روشن به آنان رسید، پراکنده شدند و اختلاف کردند.(5)

ترتیب آیات یادشده حاکی از آن است که انجام فریضۀ امر به معروف و نهی از منکر در برقراری اتحاد و پیش گیری از تفرقه، نقش مؤثری دارد. از این رو، برخی مفسران در اشاره به فلسفۀ نظم و ترتیب این آیات و تبیین رابطۀ امر به معروف با مسئلۀ همگرایی، اتحاد و یگانگی را همانند جان می دانند که اعضای پراکندۀ جامعۀ اسلامی را به امتی واحد تبدیل می کند و

1- نک: نهج البلاغه (ترجمۀ و شرح فیض الاسلام)، نامۀ 31، ص933.
2- نک: حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج8 ، ص362.
3- نک: محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ج8 ، ص554 .
4- آل عمران (3)، آیۀ 104.
5- آل عمران (3)، آیۀ 105.